tütünde öncelik uygulama olmalı: yeni nesil ürünler yasalaştırılmasın

Sağlığa Evet Derneği'nin değerlendirmesi

Sağlığa Evet Derneği, İstanbul'da düzenlenen basın toplantısında tütün ve nikotin ürünlerine ilişkin endişelerini paylaştı. Dernek temsilcileri, özellikle çocukların ve gençlerin korunması gerektiğini vurgulayarak, yeni bir kanundan önce mevcut mevzuatın eksiksiz ve etkin uygulanmasını istedi.

yeni kanun değil, mevcut uygulama öncelikli:

Dernek Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı, kamuoyuna yansıyan yeni tütün kanunu iddialarına henüz resmi doğrulama olmadığını belirterek, Türkiye'de önceliğin mevcut tütün mevzuatının uygulanması olması gerektiğini söyledi. Dağlı, "Var olan tütün yasası ihtiyaçları karşılıyor ama kanunların doğru uygulanıyor olması lazım" ifadesini kullandı ve "Yeni nesil tütün ürünlerini yasalaştırmayalım" çağrısını yineledi.

Dağlı, 1987 yılından bu yana tütün endüstrisine karşı yürüttüğü mücadeleye atıfta bulunarak, geçmişte alınan kararların Türkiye üzerindeki sonuçlarına dikkat çekti: "Yeni bir kanundan ziyade mevcut düzenlemelerin uygulanması gerekiyor. Çocuklarımızın nikotin ürünleriyle heba edilmesini istemiyoruz."

araştırma bulguları ve sosyoekonomik etkenler:

Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Osman Elbek, 31 ülkenin verilerini içeren araştırmanın sonuçlarına değindi. Elbek, tütün kullanımındaki artışın yalnızca tütün kontrol politikalarıyla açıklanamayacağını; yüksek işsizlik ve gelir eşitsizliği gibi sosyoekonomik faktörlerin artışla ilişkili olduğunu belirtti. Buna karşın eğitim düzeyi, sağlık harcamaları, kişi başına gelir, cinsiyet eşitliği, demokrasi ve hukukun üstünlüğündeki iyileşmelerin tütün kullanımını azaltmaya katkı verdiğini söyledi.

Elbek, MPOWER politikalarının erken dönem uygulamalarının etkili olduğunu ancak tütün kontrolünü sadece MPOWER üzerinden değerlendirmemek gerektiğini vurguladı: "Tütün kontrolünü sosyal ve ekonomik koşulları da politikaların parçası haline getirerek ele almak gerekiyor."

gençlerde yeni nesil ürünlerin yaygınlaşması:

Yönetim Kurulu Üyesi Tanzer Gezer, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin "yenilik, teknoloji ve alternatif" söylemleriyle pazarlanmasının tehlikelerine dikkat çekti: "Bu ürünler güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Nikotin bağımlılığını sürdüren bu ürünler özellikle gençler açısından ciddi bir risk oluşturuyor."

Gezer, Şubat-Nisan 2026 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanelerine başvuran 10-19 yaş arasındaki 488 adölesanı kapsayan araştırma sonuçlarını sundu: katılımcıların %21,9'u en az bir kez, %12,5'i ise son 30 gün içinde elektronik sigara kullanmış. Ayrıca ev içi sigara dumanına maruziyet %43,4, yakın arkadaşta elektronik sigara kullanımı %35,9 ve sosyal medyada elektronik sigara içerik veya reklamlarına maruz kalma oranı %27 olarak bildirildi.

Gezer, yeni nesil ürünlerin üretimine izin verilmemesi, ithalat yasağının kalıcılaştırılması ve yurtiçi-yurtdışı satış ile dağıtımlarının açıkça yasaklanması gerektiğini belirtti.

sonlandırma stratejisi için plana vurgu:

Dernek üyesi Efza Evrengil, Meclis gündemine gelebileceği belirtilen düzenlemeler arasında 2040 yılında tütün ürünlerinin üretim ve ticaretinin yasaklanması ile belirli doğum tarihlerinden itibaren sigara satışının yasaklanması gibi başlıkların yer aldığına değindi. Evrengil, tütün salgınının sona erdirilmesi için yalnızca kanun değişikliğinin yeterli olmayacağını, bunun için uygulama odaklı, kapsamlı bir plan gerektiğini savundu.

Evrengil ayrıca yeni tütün ve nikotin ürünlerinin üretim, iç ve dış ticaret, dağıtım ve satışının spesifik olarak yasaklanması gerektiğini kaydetti ve standart sigaralar ile filtreler konusunda sert bir duruş önerdi: "Standart sigara, hemen şimdi. El değmişken sigara filtresi de derhal yasaklanmalıdır."

Toplantıda öne çıkan ortak talep, mevcut mevzuatın etkin uygulanması, gençlerin nikotin ürünlerinden korunması ve yeni nesil tütün ürünlerinin yaygınlaşmasının engellenmesi oldu. Dernek temsilcileri, politika yapıcılardan öncelikle uygulamaya yönelik adımlar beklediklerini vurguladı.

(SOLDAN SAĞA) EFZA EVRENGİL, ELİF DAĞLI, OSMAN ELBEK, TANZER GEZER