Taş baskı zeytinyağının hayat bulduğu köy:
Balıkesir'in Ayvalık ilçesi Mutluköy'de nesiller boyu sürdürülen taş baskı yöntemi, zeytin üretiminin en eski miraslarından birini bugüne taşıyor. Kökleri 3-4 bin yıl öncesine uzanan uygulamada, her damla yağ, zeytin tanesinin en saf meyve suyuna dönüşümünü anlatıyor.
Geleneksel üretim süreci:
Dalından toplanan zeytinler granit taşlar arasında, çekirdeğiyle birlikte ezilerek hamur haline getiriliyor. Bu hamurlar çulların içine konup baskının üzerine üst üste istifleniyor ve sıkıştırma ile su ve yağ ayrıştırılıyor. Yağ, suyun üzerinde birkaç dakika içinde belirginleşiyor ve üstten kaydırma yöntemiyle alınıyor.
Mutluköy'de 6. dönem muhtarlık yapan çiftçi Erdinç Tügen, geleneğin dedesinden babasına, babasından kendisine ve çocuklarına aktarıldığını belirtiyor. Tügen, yöntemin ayrıntılarını şöyle anlatıyor: "Taşa zeytinimizi atıyoruz. Taşa attıktan sonra taş dönüyor ve zeytin tanesini öğütüyor, hamur haline getiriyor. Çekirdeği ile birlikte eziyor. Çekirdeği ile birlikte ezdiği için de çekirdeğin içerisindeki de şifa değerleri, antioksidanları zeytinyağına karışıyor. Hamurları çullarımızın içerisine aldıktan sonra baskımızın üzerine üst üste istifliyoruz. Sıkıştırma usulü sıkıştırarak ezmiş olduğumuz zeytin hamurunun içerisindeki su ve yağı alıyoruz. Yağ sudan hafif olduğu için de bir 5 dakika bekledikten sonra suyun üzerine yağımız çıkarak üstünden kaydırma ile yağını alıyoruz."
Besin değeri ve maliyet dengesi:
Tügen, taş baskı yönteminde hiçbir ısıl işlem ya da kimyasal uygulanmadığını vurgulayarak elde edilen yağı taze sıkılmış doğal meyve suyuna benzetiyor. Bu nedenle zeytindeki vitamin, mineral ve antioksidanlar ile diğer önemli bileşiklerin korunduğunu söylüyor.
Üretim sürecinin makineleşmeye, 1930'lu ve 40'lı yıllarda elektriğin gelmesiyle de daha modern hale geldiğine dikkat çeken Tügen, "taşların eskiden hayvan gücüyle döndürüldüğünü" hatırlatıyor. Ayrıca, "kontinü sistemlere göre taş baskıda daha fazla zeytinden 1 kilogram yağ çıkabildiğini" belirterek maliyet ve verim farkının fiyata yansıdığını, ancak şifa değeri açısından emeğin karşılığını verdiğini ekliyor.
Mutluköy'deki taş baskı geleneği, hem yerel kültürün hem de zeytinin doğal özelliklerinin korunmasına aracılık ediyor; bu yöntemde süzülen her damla, binlerce yıllık bir üretim mirasının izlerini taşıyor.

ÇİFTÇİ ERDİNÇ TÜGEN
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!