2026 yılının kazananı aracılar oldu, kaybedeni üretici ve tüketici
TÜRKYED'den 2026 değerlendirmesi:
Tarımsal Üretim ve Küçükbaş Yetiştiricileri Genel Merkezi (TÜRKYED) Genel Başkanı Nihat Çelik, 2026'da bitkisel ve hayvansal üretimde görülen artışların sevindirici olduğunu ancak bunun üretici ve tüketiciye yeterince yansımadığına dikkat çekti. TÜİK tarafından yayımlanan 2026 Bitkisel Üretim 2. Tahmini verilerine göre meyve grubunda %60,8, tahıl grubunda ise %30,9 oranında rekolte artışı öngörülüyor; yine de Çelik, bu artışın beklenen ekonomik faydayı sağlamadığını belirtti.
Çiftçi geliri ve tüketici fiyatları:
Çelik, üretim artışına karşın tarımsal girdi maliyetlerindeki yükselişin çiftçinin eline geçen geliri artırmadığını vurguladı. Mazot, gübre, tohum, yem, elektrik ve işçilik gibi giderler artarken üreticinin ürün satış fiyatları bu artışı karşılamıyor. Sonuç olarak üretici üretmesine rağmen zarar ederken, tüketici de tarladan sofraya 7-8 kat daha pahalı ürünlerle karşılaşıyor. Çelik, çiftçinin geliri yükselmedikçe üretim artışının tek başına anlam ifade etmeyeceğini söyledi.
Hayvancılıkta maliyet baskısı ve önerilen adımlar:
Hayvancılıkta da benzer bir tablo olduğunu belirten Çelik, hem et hem de süt üreticilerinin artan maliyetler ve piyasa müdahaleleri nedeniyle zorlandığını ifade etti. Çiğ süt üretim maliyeti Ekim 2026 itibarıyla 1 litre için 29,92 lira olarak hesaplanırken, Ulusal Süt Konseyi tarafından belirlenen tavsiye fiyatı 24,30 lira seviyesinde tutuluyor; bu durum süt üreticisinin litre başına zarar etmesine neden oluyor. Çelik, et ve süt üreticilerinin sorunlarına çözüm bulunmadığı sürece ithalatçıların kazandığı, üretici ve tüketicinin kaybettiği kısır döngünün süreceğini değerlendirdi.
Çelik ayrıca, çiftçiyi tüccar, aracı ve zincir marketlerin fiyat baskısından korumak için üreticinin ürününü depolayacak, işleyecek ve doğrudan pazara sunacak kooperatif ve birliklerin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı; mevcut yapıların çoğunlukla işlevsiz kaldığını ve bunların etkinleştirilmesinin öncelikli olduğunu ekledi.
TARIMSAL ÜRETİM VE KÜÇÜKBAŞ YETİŞTİRİCİLERİ GENEL MERKEZİ (TÜRKYED) GENEL BAŞKANI NİHAT ÇELİK