2027 bütçesi: eğitim en büyük payı alırken öncelik kentsel dönüşüm ve sosyal desteklerde

Bütçe sunumu ve genel çerçeve

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen "2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Bağlama Töreni"nde 2027 bütçesinin ana hatlarını açıkladı. Yılmaz, teklif edilen bütçenin AK Parti hükümetlerinin 25'inci, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin 9'uncu ve Türkiye Yüzyılının 4'üncü bütçesi olduğunu vurguladı ve kesintisiz bütçe hazırlama imkânını siyasi istikrarın bir göstergesi olarak nitelendirdi.

Sunumda bütçenin; makroekonomik istikrarı koruyan, dezenflasyon sürecini destekleyen, kamu kaynaklarını etkin kullanan; yatırım, istihdam, üretim ve ihracatı güçlendiren bir anlayışla hazırlandığı belirtildi. Yılmaz, bütçenin "dayanıklılık, refah ve dönüşüm" öncelikleriyle Türkiye'nin dış şoklara karşı dayanıklılığını artırmayı hedeflediğini kaydetti.

Ekonomik hedefler:

Hükümetin orta vadeli ekonomik görünümü ve hedefleri sunuldu. Buna göre 2026 yılı büyüme tahmini yüzde 3,3, 2027 yılı büyüme hedefi ise yüzde 4,2 olarak öngörülüyor. Yılmaz, 2025 yılında yüzde 3,7 büyüyen ekonomide yatırımın tüketimden daha hızlı arttığını, bunun büyümenin niteliğini iyileştirdiğini ifade etti.

Enflasyon cephesinde dezenflasyon eğiliminin sürdürüleceği ve tüketici enflasyonunun 2027 yılı sonunda yüzde 21 seviyesine gerilemesinin hedeflendiği belirtildi. İşgücü piyasasına ilişkin öngörülerde 2027 yılında istihdam artışının 657 bin kişi olması, işgücüne katılım oranının yüzde 53,4 ve işsizlik oranının yüzde 8,0 olarak gerçekleşmesi bekleniyor.

Cari işlemler tarafında, kısa vadeli savaş kaynaklı eğilimlere rağmen cari açığın yönetilebilir seviyede olduğu ve önümüzdeki yıl cari açığın yeniden yüzde 2'nin altına inmesinin hedeflendiği aktarıldı.

Sosyal öncelikler ve altyapı yatırımları:

Bütçede kamu hizmetlerinin kaliteli, adil ve kapsayıcı sunulması esas alındı. Yılmaz, deprem sonrası yeniden yapılanma sürecinin büyük oranda tamamlandığını; şehirleri afetlere dayanıklı hale getirmenin temel öncelik olmaya devam edeceğini belirtti. Bu çerçevede kentsel dönüşüm ödenekleri yüzde 176 artışla 276 milyar lira'ya yükseltiliyor. Sosyal konut finansmanına ayrılan kaynak 250 milyar lira olarak açıklandı.

Sosyal yardımlar ve destekler için 2027 bütçesinde toplam 1 trilyon 341 milyar lira kaynak ayrıldı. Bu tutarın içinde; sağlık primi desteği 186 milyar lira, 65 yaş üstü ve bakıma muhtaçlara bağlanan aylıklar 132 milyar lira, engelli evde bakım desteği 109 milyar lira, engellilere eğitim desteği 90 milyar lira gibi kalemler yer alıyor. Doğum yardımları için 84 milyar lira öngörülmüştür.

Eğitim ve sağlık harcamaları:

Yılmaz, eğitimi öncelikli alan olarak tanımlayarak Millî Eğitim Bakanlığı için 2027 yılı bütçesinde 2 trilyon 459 milyar lira ödenek öngörüldüğünü bildirdi. Yükseköğretim kurumları bütçesinin 872 milyar lira olduğu ve eğitim alanına yükseköğretimi de dahil ettiklerinde toplam kaynağın 3 trilyon 747 milyar lira'ya ulaştığını belirtti. Merkezi yönetim bütçesinden eğitime ayrılan payın yüzde 13,7 ile en büyük pay olduğu ifade edildi.

Sağlık için merkezi yönetim bütçesinden ayrılan kaynak 2 trilyon 134 milyar lira olarak açıklandı; yükseköğretim kurumları ve Sosyal Güvenlik Kurumuyla birlikte değerlendirildiğinde sağlık alanına tahsis edilen toplam kaynak 4 trilyon 532 milyar lira'yı buluyor.

Bütçe büyüklüğü ve sınıflandırma:

2027 yılı için öngörülen merkezî bütçe büyüklükleri şu şekilde: bütçe giderleri 27 trilyon 276 milyar lira, bütçe gelirleri 23 trilyon 408 milyar lira. Bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranının yüzde 3,5 olacağı tahmin ediliyor; deprem harcamaları hariç açık oranının ise yüzde 2,8 düzeyinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Gelirlerin alt kalemleri içinde Gelir Vergisi 5 trilyon 533 milyar lira, Katma Değer Vergisi 5 trilyon 681 milyar lira, Özel Tüketim Vergisi 3 trilyon 284 milyar lira olarak yer alıyor. Ekonomik sınıflandırmaya göre giderlerde personel giderleri 7 trilyon 117 milyar lira, cari transferler 10 trilyon 240 milyar lira, faiz giderleri 3 trilyon 975 milyar lira olarak öne çıkıyor.

Diğer öncelikler: savunma, tarım ve enerji desteği

Savunma harcamalarında silah, mühimmat ve sistem alımlarına yönelik ödeneklerde artış yapıldığı ve toplam savunma harcamalarının 2 trilyon 206 milyar lira olarak planlandığı belirtildi. İç güvenlik harcamaları için ise 1 trilyon 248 milyar lira ayrıldı.

Tarım sektörü için 2027 yılı bütçesinde toplam 1 trilyon 305 milyar lira tahsis edildi. Deprem hasarlarının giderilmesi ve afetlere karşı dirençliliğin artırılması amacıyla 769 milyar lira tutarında ödenek öngörüldü.

Enerji sübvansiyonlarına 2027 bütçesinde yüzde 62 artışla 605 milyar lira kaynak ayrıldı; bu desteğin bütçe açığının yaklaşık 0,5 puanlık kısmını oluşturduğu ifade edildi.

Yılmaz, bütçenin toplumsal refahı gözeten, yatırım ve üretimi destekleyen bir anlayışla hazırlandığını; gelirlerde ve giderlerde revizyonlar olmakla birlikte gelirlerin oransal olarak daha fazla artış göstermesi sebebiyle bütçe açığının milli gelire oranında iyileşme beklendiğini belirterek sunumu tamamladı.

2027 yılı bütçesi açıklandı: En büyük pay eğitim alanına ayrıldı