AB yüksek temsilcisi Kallas Şam’da ilişki ve güvenlik gündemini öne çıkardı
Kallas’ın Şam ziyareti ve görüşmenin çerçevesi
Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Beşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından Suriye’ye yapılan ilk resmi AB ziyaretini gerçekleştirerek başkent Şam’da Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile bir araya geldi. Tişrin Sarayı’ndaki ortak basın toplantısında taraflar, ikili ilişkilerin normalleşmesi, güvenlik konuları ve bölgesel gündem üzerine görüş alışverişinde bulundu.
İlişkilerin normalleşmesi ve ekonomik gündem:
Şeybani, görüşmede AB’nin bazı kurumları yaptırım listesinden çıkardığını belirterek Mayıs ayındaki adımları örnek gösterdi. Ayrıca, Suriye’nin yeniden yapılanma ve geri dönüş süreçlerine AB’nin katkı sağladığını vurguladı. Şeybani, ülkesinin 2028-2030 döneminde uluslararası finans sistemine entegre olabilmesi için stratejik taahhüt hedeflediklerini ifade etti.
Kallas, AB’nin Suriye’nin toparlanması, insani ihtiyaçları karşılaması ve kurumların güçlendirilmesi amacıyla sağladığı desteğe dikkat çekti. AB’nin bu alandaki katkısının 620 milyon euro olduğunu belirten Kallas, ülkeye yatırım için güven tesis edilmesinin; güvenlik, hukuk, şeffaf kurallar, işleyen kurumlar ve kadınların eşit katılımı ile mümkün olacağını söyledi.
Geri dönüşler, kuzeydoğu entegrasyonu ve toplumların hakları:
Kallas toplantıda, savaşın sona ermesinin ardından Yurtdışından tahminen 1,8 milyon kişinin Suriye’ye döndüğünü belirterek geri dönüşlerin güvenli, onurlu ve kalıcı olması gerektiğini vurguladı. Dönenlerin barınma, eğitim, sağlık hizmetleri ve güvenlik ihtiyaçlarına dikkat çekti. Ayrıca, Suriye’nin kuzeydoğusunun ülkeye yeniden entegrasyonunun önemine işaret eden Kallas, bu sürecin Kürtlerin haklarını koruması ve topluluklara karar süreçlerinde anlamlı söz hakkı vermesi gerektiğini söyledi; Süveyda’daki diyalog ve güven inşasının hayati önem taşıdığına dikkat çekti.
Şeybani ise eski rejim faillerinin teslim edilmesi taleplerinin sürdürüleceğini belirtti ve Brüksel’deki diplomatik temsil seviyesinin büyükelçilik düzeyine yükseltilmesi için birlikte çalışmak istediklerini ifade etti.
Golan, İsrail saldırıları ve uluslararası mekanizmalar:
Görüşmede Suriye tarafı, İsrail saldırganlığına dikkat çekti. Şeybani, Golan Tepeleri’nin Suriye’nin bir parçası olduğunu hatırlatarak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararına atıf yaptı ve Golan’ın İsrail tarafından ilhakını “yasa dışı ve kabul edilemez” olarak nitelendirdi. Şeybani, İsrail’in saldırılarının 28 Aralık 2024’ten bu yana devam ettiğini belirterek AB’den bu saldırıları açıkça nitelendirmesini ve meselenin Suriye-AB güvenlik, siyasi ve teknik görüşmelerinin resmi gündemine alınmasını talep etti. Ayrıca 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrılması Antlaşması’na dönülmesi ve BM Ateşkes Gözlem Gücü’nün (UNDOF) görevine yeniden başlaması için Avrupa’dan destek istendi.
Rusya’nın varlığı ve bölgesel denge:
Kallas, Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığına işaret ederek Moskova’nın üslerini Esad rejiminin askeri kapasitesi için kullanması konusundaki endişelere değindi: “Moskova halen onu barındırıyor.” Kallas, son dönemde varılan mutabakatların Rusya’nın askeri etkisini azaltmasını umut ettiklerini ve Suriye’nin Rusya’ya bağımlılığını azaltmak için güvenilir alternatiflerin önemini vurguladı.
Her iki taraf da Suriye’nin uluslararası topluma entegrasyonu, istikrarın sağlanması ve güvenlik meselelerinin çözümüne yönelik adımların önemini teyit etti. Kallas, AB’nin Suriye’de kapsayıcı ve barışçıl bir geçiş sürecinin başarıya ulaşması için siyasi ve ekonomik araçlarını kullanmaya hazır olduğunu söyledi.
Toplantı, tarafların normalleşme, güvenlik ve bölgesel istikrarı sağlama hedefleri etrafında somut adımlar atılmasına zemin hazırlamayı amaçlayan bir görüşme olarak değerlendirildi.
Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, Beşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından Suriye’ye ilk resmi ziyaretini gerçekleştiren Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile başkent Şam’da bir araya geldi.