Aksaray'ın saklı mirası: Ana Sultan Tepesi'ndeki 725 yıllık kilise
Ana Sultan Tepesi'nde geçmişi gören yapı
Aksaray merkezine bağlı Gözlükuyu ve Karkın köyleri arasında yükselen Ana Sultan Tepesi, ziyaretçilerine 725 yıllık bir kilise kalıntısı sunuyor. Bölgedeki tarihî katmanların izlerini taşıyan yapı, mimari özellikleri ve manzarasıyla dikkat çekiyor.
Tarihi ve mimari izler:
Tepenin üzerindeki yapı, kaynaklarda 14. yüzyıldan itibaren kaydı bulunan bir yerleşime işaret ediyor. Yapının kilise olarak inşa edildiği, daha sonra 11. yüzyılda Türklerin bölgeyi fethiyle birlikte bir dönem cami (mescid) olarak kullanıldığı biliniyor. Tarihçi yazar Dr. Mustafa Fırat Gül, yapının mimari açıdan Hasan Dağı zirvesindeki manastır yapısına benzerlik gösterdiğini ve burada daha önce yaşamış milletlerin mabetlerinin yüksek, korunmuş mevkilerde konumlandığını vurguluyor.
Dr. Gül, bölgenin belgelerde bazen "Ana Sultan zaviyesi" ya da "obruk zaviyesi" olarak geçtiğini; kilisenin, bir önceki dönemi terk eden toplulukların bıraktığı mabedlerin sonraki yerleşenler tarafından kendi inançlarına göre revize edilmesi örneklerinden biri olduğunu belirtiyor.
Toplumsal kullanım ve gelenekler:
Kilise ve tepe, tarihten günümüze halkın ortak kullanımına ilişkin izler taşıyor. Geçmişte burada yapılan hıdırellez şenlikleriyle baharın gelişi kutlanmış; tepe köylüler için mesire ve dayanışma alanı olmuş. Dr. Gül, yakın zamana kadar köylülerin tepeyi ortak etkinlikler için kullandığına dair kayıtların bulunduğunu aktarıyor.
Yerel gezginci Ömer Yiğit (65) ise alanın üç köyün ortak kullanımında olduğunu söylüyor: "Burası Aksaray ili Karaören, Karkın ve Yukarı Gözlükuyu üçgeninde bir yer. Bu üç köy burayı kullanıyor. Bahçeleri burada, yerleşim alanları burada. Bahçede çalışan işçiler cuma namazını burada kılarlarmış." Bu sözler, bölgenin tarihten bugüne hem dinsel hem de sosyal işlevler üstlendiğinin yaşayan bir tanığı olarak değerlendirilebilir.
Ana Sultan Tepesi ve üzerindeki yapı, hem mimari izleri hem de yerel hafızada taşıdığı ritüellerle Aksaray’ın saklı miraslarından biri olmaya devam ediyor. Koruma, belgeleme ve halkla paylaşma adımları, yapının tarihî değerini gelecek nesillere aktarmada belirleyici olacak.
AKSARAY'DA SAKLI KALMIŞ ANA SULTAN TEPESİNDEKİ 725 YILLIK KİLİSE DİKKAT ÇEKİYOR.