Ana Sayfa

Anadolu’dan dünyaya yayılan algoritma: yapay arı kolonisi akademide vurgulandı

Giriş: Okuma: ~3 dk Editör: Aslı Han
Paylaş
Akdeniz Üniversitesi'nde Prof. Dr. Derviş Karaboğa, Yapay Arı Kolonisi (ABC) algoritmasının prensipleri, uygulama alanları, ödülleri ve anıt projesini anlattı.

Akdeniz Üniversitesi'nde Yapay Arı Kolonisi sunumu

Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi ev sahipliğinde düzenlenen konferansta Yükseköğretim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Derviş Karaboğa, Yapay Arı Kolonisi (ABC) ve Çoklu-Ajan Yönetim Mimarisi konulu sunumunu katılımcılarla paylaştı. Karaboğa, 2005 yılında literatüre kazandırdığı ABC algoritmasının çalışma mantığını, doğadan ilham alan hesaplamalı zeka yaklaşımları bağlamında anlattı.

algoritmanın temeli ve karşılaştırmalı değerlendirme:

Konuşmasında arıların duyusal algıları ve iletişim yöntemlerinden yola çıkarak algoritmanın temel ilkelerini açıklayan Karaboğa, ABC algoritmasını Parçacık Sürü Optimizasyonu (PSO) ve Karınca Kolonisi Optimizasyonu (ACO) gibi diğer sürü zekâsı yöntemleriyle karşılaştırdı. Katılımcılara algoritmanın sade ama etkili modelleme yaklaşımının uygulama kolaylığı ve çözüm başarısına katkılarını vurguladı.

Karaboğa, ABC algoritmasının ilaç tasarımından inşaat ve beton sektörüne, elektronik devre tasarımından farklı mühendislik uygulamalarına kadar geniş bir kullanım yelpazesi bulunduğunu belirtti ve bu yaygınlığın algoritmanın pratik faydasını gösterdiğini dile getirdi.

akademik etki, atıf sayıları ve ödüller:

Karaboğa, ilgili bilimsel makalenin Türkiye kaynaklı en çok atıf alan çalışmalar arasında olduğuna dikkat çekti. İlk raporun 2005'te yayımlandığını, temel makalenin ise 2007'de yayınlandığını belirterek, çalışmanın şu anda listelerde 10 binin üzerinde atıf aldığını aktardı. Ayrıca Web of Science veritabanında Türkiye kaynaklı yayınlar arasında çalışmasının yaklaşık 17. sırada bulunduğunu ve WOS'ta taranan yayınların toplamının yaklaşık 1 milyon 400 bin olduğunu söyledi.

ABC'nin 20. yılı kapsamında düzenlenen uluslararası çalıştay ve Applied Soft Computing dergisinin özel sayısı gibi girişimlerden söz eden Karaboğa, bu özel sayıda şu ana kadar 27-28 makalenin yayımlandığını ve toplamın 30-35 civarına ulaşmasının beklendiğini paylaştı. YÖK tez merkezindeki taramada ise ABC konusuyla ilgili Türkiye'de 100'ün üzerinde yüksek lisans ve doktora tezi bulunduğu belirtildi.

Bu başarıların ardından Karaboğa, 2023 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülü ve TÜBA Uluslararası Akademi Ödülü ile ödüllendirildiğini katılımcılara aktardı.

anıt projesi ve kültürel göndermeler:

Konferansta ayrıca ABC algoritısına ilham veren bir anıt projesi de anlatıldı. Fakültenin önüne yapılan 'Yapay Zekanın ABC'si Anıtı' tasarımında II. Göktürk Kağanlığı'ndan Selçuklulara uzanan öğelere yer verildiği açıklandı. Kayseri'nin Selçuklu kimliğine atıfla anıtın sekiz köşeli Selçuklu yıldızı formunda tasarlandığı, ortasında sallanma dansı yapan bir arı figürü ve petek dokusunun algoritmayı soyut olarak temsil ettiği ifade edildi.

Anıtın yüksekliğinin Orhun Abideleri'ndeki Bilge Kağan Anıtı ile aynı olan 3.90 metre olarak belirlendiği, akış şemasını oluşturan 12 parça ile bir yıl döngüsüne ve arıların sabah-akşam çalışmasına gönderme yapıldığı belirtildi.

yerel çalışmalar ve kapanış:

Akdeniz Üniversitesi'nde ABC üzerine çalışma yapan iki öğretim üyesinin bulunduğunu söyleyen Karaboğa, bu akademisyenlere teşekkür etti ve algoritmanın Türkiye'de uygulanmaya başlanmasının eski çalışmaların yurt dışındaki kullanımla paralel ilerlediğini hatırlattı.

Konferans soru-cevap bölümünün ardından Akdeniz Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Şükrü Özen ve Fen Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Alkan tarafından Prof. Dr. Derviş Karaboğa'ya teşekkür belgesi ve plaket takdim edilmesiyle sona erdi.

PROF. DR. DERVİŞ KARABOĞA

Aslı Han — Çevre & Ekoloji Editörü
Editör: Aslı Han