Ani görme kaybında dakikalar belirleyici: uzman uyarısı
uzmanından uyarı:
Sultanbeyli Ersoy Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Mert Hakan Şimşek, ani görme kaybının nedenlerinin çok çeşitli olduğunu ve bu durumun tıbbi açıdan acil değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Şimşek, görmenin saniyeler ila birkaç gün içinde kısmen veya tamamen kaybedilebildiğini; bazı nedenlerin geçici olsa da pek çok durumda kalıcı hasarın önlenebilmesi için hızlı müdahalenin şart olduğunu vurguladı.
damar tıkanıklıkları ve retina sorunları:
Şimşek'e göre ani görme kaybının en ciddi nedenleri arasında retinal arter tıkanıklığı ve retinal ven tıkanıklığı bulunuyor. Retinal arter tıkanıklığı, retinaya kan taşıyan ana arterin tıkanması sonucu saniyeler içinde ağrısız görme kaybına yol açabilir ve halk arasında "gözün inmesi" olarak tanımlanabiliyor. Retinal ven tıkanıklığı ise kanın gözden geri dönmesini engelleyerek, özellikle hipertansiyon ve diyabetli hastalarda görülebiliyor.
Retina dekolmanı da dikkat gerektiren ayrı bir tablo. Şimşek, retina dekolmanında genellikle ışık çakmaları ve uçuşan cisimler görme ile başlayabileceğini, ilerledikçe görüşün önüne perde inmiş gibi bir algı oluştuğunu söyledi. Vitreus kanaması ise göz içindeki jölemsi sıvıya kan sızmasıyla ortaya çıkarak görüntüde ani bozulmalara neden olabiliyor; bu durum özellikle diyabete bağlı damar hasarlarında görülüyor.
optik sinir, nörolojik nedenler ve diğer acil durumlar:
Optik sinir ve beyin kaynaklı nedenler de ani görme kaybına yol açabiliyor. Optik nevrit, optik sinirin iltihaplanması olup genellikle tek gözde başlar ve göz hareketleri sırasında artan ağrı eşlik edebilir; bu tablo Multiple Skleroz (MS) hastalığının ilk belirtilerinden biri olabilir. Beynin görme merkezini besleyen damarlarda oluşan tıkanıklıklar, yani inme durumlarında ise her iki gözün belirli görme alanında ani kayıp görülebilir.
Ayrıca özellikle 60 yaş üzerindeki kişilerde dev hücreli arterit riski olduğuna dikkat çeken Şimşek, damar duvarlarının iltihaplanması sonucu şakak ağrısı ve çiğneme sırasında güçlük gibi belirtilerin eşlik edebileceğini belirtti. Akut glokom krizi ise göz içi basıncının ani yükselmesiyle şiddetli ağrı, bulantı, kusma, gözde kızarıklık ve ışık çevresinde gökkuşağı halkaları görülmesiyle karakterize olup acil müdahale gerektirir.
Kimyasal yanıklar veya göze alınan şiddetli darbeler de korneada hasar ve görme kaybına neden olabilir; bu tür travmalarda da vakit kaybetmemek gerekiyor.
geçici görme kayıpları ve ek uyarılar:
Birkaç dakika süren ve kendiliğinden düzelme gösteren geçici görme kayıpları da ihmal edilmemeli. Şimşek, amaurosis fugax olarak adlandırılan bu tablonun çoğunlukla karotis damarından kopan küçük bir pıhtının göz damarını kısa süreli tıkaması sonucu meydana geldiğini ve görmenin düzelmesinin durumun önemsiz olduğu anlamına gelmediğini söyledi. Bu tür ataklar, büyük bir inmenin habercisi olabileceği için nörolojik ve kardiyolojik değerlendirmelerin yapılması gerektiğini vurguladı.
Yoğun stres doğrudan tüm ani görme kayıplarının nedeni olmasa da Şimşek, stresin santral seröz koriyoretinopati gibi retina altı sıvı birikimiyle seyreden rahatsızlığı tetikleyebileceğini; bu durumda merkezi görüşte bulanıklık veya karanlık alan oluşabileceğini belirtti.
acil durumlarda yapılması gerekenler:
Şimşek, ani görme kaybı yaşandığında kişinin "Dinlenince geçer" diye beklememesi gerektiğini açıkça ifade etti: "Ani görme kaybında vakit kaybedilmemeli. ‘Dinlenince geçer’ düşüncesiyle beklemek kalıcı görme kaybına yol açabilir." Kişinin kendi başına göz damlası veya başka ilaç kullanmaması, en kısa sürede göz hastalıkları uzmanının bulunduğu bir sağlık kuruluşuna veya tam teşekküllü acil servise başvurması gerektiğini söyledi.
Özetle, ani görme kaybı çok sayıda ciddi nedene bağlı olabilir ve dakikalar bile belirleyici rol oynar. Şikayet doğduğunda hızlı değerlendirme ve uygun müdahale, görmenin korunması açısından hayati öneme sahiptir.
GÖZ HASTALIKLARI UZMANI OP. DR. MERT HAKAN ŞİMŞEK