Ani uykulara dikkat: gündüz hipersomni yaşamı ve güvenliği tehdit ediyor
uzman uyarısı
Maltepe Özel Ersoy Hastanesi Nöroloji Uzmanı Uz. Dr. Demet Aslan, gün içinde ani bastıran aşırı uyku halinin (hipersomni) uzun vadede kişilerin yaşam kalitesini ve güvenliğini önemli ölçüde etkilediğine dikkat çekiyor. İş yerinde, araç başında ya da bir sohbet sırasında uyuyakalma riski yaşayanlarda gündelik işlevsellik ve güvenlik sorunlarının artabileceğini belirtti.
Araç kullanırken veya çalışırken uyuyakalma riski ve her gün en az 7-8 saat uyumanıza rağmen gündüz ayakta durmakta zorlanma durumunda mutlaka uzman değerlendirmesi gerektiğini vurguladı.
gündüz uykululuğunun yaygın nedenleri:
Uz. Dr. Demet Aslan, gündüz aşırı uyku halinin en sık nedenlerinden birinin uyku apnesi olduğunu söylüyor. Gece boyunca tekrar eden nefes duraklamaları, beynin derin ve yenileyici uykuya geçmesini engellediği için kişi gece uyuduğunu düşünse bile yeterince dinlenemiyor ve gündüz yorgunluk yaşıyor.
Diğer önemli nedenler arasında narkolepsi yer alıyor; bu nörolojik durumda uyku-uyanıklık döngüsü bozuluyor ve kişi en uygunsuz anlarda bile ani uyku atakları yaşayabiliyor. Ayrıca Huzursuz Bacaklar Sendromu ve uykuda periyodik bacak hareketleri (PLMD) gece uykusunun bölünmesine yol açarak gündüz sersemlik ve yorgunluk oluşturuyor.
Vardiyalı çalışma, düzensiz uyku saatleri veya uyumadan hemen önce yoğun mavi ışığa maruz kalma gibi etkenler de vücudun biyolojik saatini bozarak gündüz uyuklamaya neden olabiliyor. Bunun dışında ilaç yan etkileri, vitamin eksiklikleri, bazı tansiyon ilaçları, antidepresanlar veya antihistaminikler de gündüz sersemliğine yol açabilir. Dr. Aslan ayrıca D vitamini ve B12 eksikliklerinin kronik uykululuk yapabileceğini belirtti.
tanı ve laboratuvar değerlendirmesi:
Gündüz ani bastıran uykuların artması ve hastanın günlük yaşamına yayılması halinde kesin nedenin belirlenmesi için uyku laboratuvarı değerlendirmesi öneriliyor. Uz. Dr. Aslan, özellikle araç kullanırken veya çalışırken uyuyakalma riski olanlar ve her gün en az 7-8 saat uyumalarına rağmen gündüz ayakta kalmakta zorlananların bir uyku laboratuvarına başvurması gerektiğini belirtti.
Tanı sürecinde genellikle iki temel test uygulanır: Polisomnografi (gece uyku testi) ile gece boyunca uyku yapısı incelenir; MSLT (çoklu uyku latans testi) ile gündüz uykuya dalma süresi ve REM evresine geçiş hızı ölçülür. Bu testler, altta yatan nedenin saptanması ve uygun tedavi planının oluşturulmasında yol göstericidir.
Dr. Aslan, gündüz uykululuğu yaşayanların kendi başına önlem almaya çalışmadan önce uzman görüşü almasını ve gerekli tetkiklerle nedenin belirlenmesini tavsiye etti.
MALTEPE ÖZEL ERSOY HASTANESİ NÖROLOJİ UZMANI UZ. DR. DEMET ASLAN