Ani’de Selçuklu kümbetinde Hz. Muhammed ismiyle bezeli taş gün ışığına çıktı

keşif ve paylaşım:

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ndeki Ani Ören Yerindeki arkeolojik kazılarda önemli bir Selçuklu eserinin gün yüzüne çıkarıldığını Mevlid Kandili dolayısıyla duyurdu. Bakan Ersoy, 2021’den bu yana yürütülen kazılarda, Selçuklu Mezarlığı’nda üzerinde kubi (kufi) hatla işlenmiş bezemeli bir taşın bulunduğunu belirtti ve eserin, Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed’in isminin işlendiği nadir örneklerden biri olduğunu vurguladı.

eser ve yazıtın niteliği:

Buluntunun ölçüleri 51 x 21 santimetre olarak kaydedildi. Kabartma tekniğiyle işlenmiş taşın merkezinde sekiz köşeli yıldız motifi yer alıyor; bu motifin etrafındaki yazı kuşağında kufi hatla 'Hz. Muhammed' ismi toplam altı kez tekrarlandığı değerlendiriliyor. Eserin yalnızca yarısının günümüze ulaştığı için şu an için kuşakta yazılı isimlerden üçü görülüyor. Arkeologlar, parçanın bir Selçuklu kümbetine ait mimari bir öğe olduğuna işaret ediyor.

Bakan Ersoy paylaşımında, bulunana eserle ilgili olarak ecdadın Peygamber Efendimiz'e duyduğu bağlılığın taşta nesiller boyu korunduğunu belirtti ve bu keşfin Mevlid Kandili’nin manevi ikliminde kamuoyuyla paylaşıldığını ifade etti.

Ani'nin tarihî bağlamı ve önemi:

Ani, Sultan Alparslan’ın 1064 yılındaki fethiyle Anadolu’ya Türklerin giriş kapılarından biri olmuş; Anadolu’daki Türk-İslam tarihinin başlangıç noktalarından sayılıyor. Kazılardan elde edilen veriler, Ani’deki Selçuklu Mezarlığı’nın Anadolu’nun ilk Türk-İslam mezarlığı ve ilk Türk şehitliğini oluşturduğuna işaret ediyor. Bölge, ilk fetih camisi, ilk cami ve ilk mescit gibi yapılarla da dönemin inanç ve toplum yapısını yansıtıyor.

Bezemede gözlemlenen süsleme düzenine benzer örneklerin Tercan’daki 1191 tarihli Mama Hatun Kümbeti, 1224 tarihli Malatya Ulu Camii, Beyşehir Eşrefoğlu Camii ve Konya Tahir ile Zühre Mescidi gibi yapılarda da görüldüğü not ediliyor; bu benzerlikler dönem estetiği ve taş işçiliği bağlamında kıyaslama imkânı sağlıyor.

Kazı ekibi, bulunan taşın Ani'nin Türk-İslam kimliğini, dönemin mezarlık kültürünü ve inanç dünyasını somutlaştıran önemli bir belge niteliği taşıdığını belirtiyor. Çalışmaların devam ettiği Selçuklu Mezarlığı'ndaki yeni buluntuların, bölgenin tarihî dokusunu ve dini-mimari ilişkilerini aydınlatmaya katkı sunması bekleniyor.

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY