Ana Sayfa

antalyada sona eren cop31'de örtü kararda uzlaşı sağlanamadı, başkanlıktan eleştiri geldi

Giriş: Okuma: ~4 dk Editör: Aslı Han
Paylaş
Antalya'da 9-22 Kasım'da süren COP31, tarihin en uzun iklim zirvesi oldu; örtü kararda uzlaşı sağlanamadı. Bakan Murat Kurum eleştiride bulundu.

COP31 Antalya'da rekor süreyle sona erdi

Antalya'da 9 Kasım'da başlayan ve müzakerelerin 22 Kasım'a kadar uzamasıyla tarihin en uzun Birleşmiş Milletler iklim zirvesi olarak kayıtlara geçen COP31, 14. günün sonunda kapandı. Türkiye'nin başkanlığını, Avustralya'nın müzakereler başkanlığını yürüttüğü konferansta, kapanış genel kurulunda örtü kararında uzlaşı sağlanamaması sonucu bazı hedefler resmî metne dönüşemedi.

Örtü kararındaki tıkanma ve Bakan Kurum'un değerlendirmesi:

Kapanışta konuşan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, iki haftayı aşkın süren yoğun müzakerelerin ardından bazı ülkelerin gerekli esnekliği göstermediğini belirtti. Kurum, "Maalesef bazı ülkelerimiz bu tarihi sorumluluğun gerektirdiği gayreti ve esnekliği gösteremedi. Dünya beklemiyor. Afetler beklemiyor. Gelecek kuşaklar beklemiyor" ifadelerini kullandı ve tarafların daha fazla sorumluluk üstlenmesini beklediklerini vurguladı.

Örtü kararında fosil yakıtlardan uzaklaşma, emisyon azaltımı ve iklim finansmanı konularında süregelen görüş ayrılıkları sonucu Antalya Mutabakatı olarak anılan metinde konsensüs sağlanamadı. Bu tıkanma, konferansın planlanan kapanış tarihini aşmasına ve uzayan tartışmaların kapanış oturumlarında öne çıkmasına neden oldu.

Konferanstaki diğer karar ve girişimler:

Örtü kararda uzlaşı çıkmamasına rağmen COP31 çatısı altında bazı önemli kararlar kabul edildi. Adil geçiş, küresel uyum hedefi ve iklim finansmanı çalışma programları gibi alanlarda ilerleme kaydedildi. Ayrıca konferans, uygulama odaklı bir toplantı olması hedefiyle 10 öncelikli eylem gündemi etrafında çalıştı.

Elektrifikasyon taahhüdü bu eylemler arasında öne çıktı: Bakan Kurum'un aktardığına göre, dünya enerji tüketiminin yarısından fazlasını temsil eden yaklaşık 80 ülke, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarma hedefini destekledi. Kurum, bu hedefin Uluslararası Enerji Ajansı analizlerine göre 2035'te yıllık 8 milyar ton emisyon azaltımı ve 400 milyar dolar enerji ithalatı tasarrufu potansiyeli taşıdığını söyledi.

Elektrifikasyon taahhüdüne ek olarak Antalya'da 150'den fazla ülke ve Avrupa Birliği, 37 şehir ile 260'dan fazla şirketin somut çalışmalarının gündeme geldiği belirtildi.

Sıfır Atık, İklim Uygulama Köprüsü ve pilot ülkeler:

Konferansta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan öncülüğünde Türkiye'de gelişen Sıfır Atık Hareketi'nin de gündeme taşındığı belirtildi. Kurum, 2035'e kadar belediye katı atık artış hızını yarı yarıya indirme ve üretimde döngüsel malzeme kullanımını en az yüzde 15'e çıkarma hedefinin konuşulduğunu ifade etti. Bu hedefler israfın önlenmesi, kaynakların ekonomiye kazandırılması ve organik atıklardan kaynaklanan metan salınımının azaltılmasını amaçlıyor.

İklim planlarını yatırıma dönüştürme sürecini hızlandırmak amacıyla geliştirilen İklim Uygulama Köprüsü girişimi de duyuruldu; Etiyopya, Fiji, Endonezya, Pakistan ve Özbekistan ilk pilot ülkeler olarak belirlendi. Kurum, her ülkenin önceliklerinden başlayarak proje hazırlığı, teknik destek ve uygun finansman arayışlarının birlikte yürütüleceğini söyledi.

Tartışmalar, itirazlar ve uluslararası tepkiler:

Kapanış genel kurulunda Avrupa Birliği, Panama, Marshall Adaları, Norveç, Vanuatu ve Belize gibi taraflar, örtü kararındaki düzenlemeleri fosil yakıtlar, 1,5 derece hedefi ve iklim finansmanı açısından yetersiz bulduklarını belirterek itiraz etti. Bazı gelişmekte olan ülke temsilcileri, özellikle uyum finansmanı ve emisyon azaltımı alanlarında beklentilerinin karşılanmadığını dile getirdi; Kenya temsilcisi gelişmekte olan ülkelere yönelik finansman kapılarının kapandığını savundu.

BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, örtü kararında uzlaşı sağlanamamasından derin hayal kırıklığı duyduğunu ifade etti ve iklim müzakerelerinde bilimsel verilerin esas alınması gerektiğinin altını çizdi. Stiell, bazı kararların kabul edildiğini, eylem gündeminde tarım, şehirlerin dayanıklılığı ve elektrifikasyon gibi alanlarda ilerleme olduğunu belirtti ancak sistemin modernizasyon gerektirdiğini de vurguladı.

COP31 Müzakereler Başkan Yardımcısı Dr. Sally Box ise son saatlere kadar tarafların tutumlarını yakınlaştırmak için çalıştıklarını, ancak uzlaşı sağlanamadığını söyleyerek bunun büyük bir hayal kırıklığı olduğunu dile getirdi.

Konferans boyunca kadınların, gençlerin ve iklim değişikliğinden en ağır etkilenen toplulukların beklentileri çalışmaların odağında tutuldu. Ayrıca Antalya'da düzenlenen Mavi COP ve Rio Sinerjileri girişimleriyle iklim, biyolojik çeşitlilik kaybı ve çölleşme mücadeleleri arasında daha geniş iş birlikleri kurulması hedeflendi.

Son oturumlarda Gana temsilcisinin sözünün kesilmesiyle yaşanan tartışmaya ilişkin olarak Bakan Kurum özür diledi; Gana temsilcisi özrü kabul ederek iki ülkenin dost olduğunu belirtti. Kapanışta Etiyopya adına yapılan açıklamada COP32'nin Etiyopya'da düzenleneceği ve "Umut COP'u" olması beklendiği ifade edildi.

Antalya halkına teşekkür kararları üç ayrı toplantıda (COP, CMP, CMA) itiraz olmaksızın kabul edildi; Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ne, Avustralya Hükümeti'ne ve Antalya halkına gösterdikleri katkı ve misafirperverlik nedeniyle teşekkür edilmesi kararlaştırıldı.

Kapanış konuşmasında Bakan Kurum, "Konferans burada sona eriyor. Türkiye’nin COP31 Başkanlığı olarak sorumluluğu devam ediyor" diyerek Antalya'da başlatılan iş birliklerinin takipçisi olacaklarını ve "imece" anlayışıyla sürdüreceklerini vurguladı. Kurum, yaşanan tıkanmaları "tüm dünyanın ve insanlığın takdirine" bıraktığını belirtti ve mücadeleye devam edileceğini söyledi.

ÖRTÜ KARARINDA UZLAŞI SAĞLANAMAYAN KONFERANSIN KAPANIŞINDA KONUŞAN COP31 BAŞKANI, ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANI MURAT KURUM, "MAALESEF BAZI ÜLKELERİMİZ BU TARİHİ SORUMLULUĞUN GEREKTİRDİĞİ GAYRETİ VE ESNEKLİĞİ GÖSTEREMEDİ. DÜNYA BEKLEMİYOR. AFETLER BEKLEMİYOR. GELECEK KUŞAKLAR BEKLEMİYOR" DEDİ.

Aslı Han — Çevre & Ekoloji Editörü
Editör: Aslı Han