Antidepresanlar bağımlılık yapar mı? uzmanlardan doğru bilinen yanlışlar

Antidepresanlarla ilgili yaygın yanlış inanışlar

Acıbadem Kent Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Uzm. Dr. Yunus Akkeçili, antidepresanlar hakkında toplumda sıkça tekrar edilen korku ve yanlış bilgilerin tedaviyi geciktirdiğine dikkat çekti. Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre depresyonun yaklaşık 280 milyon, anksiyete bozukluklarının ise 300 milyondan fazla kişiyi etkilediğini hatırlatan Akkeçili, ruh sağlığına ilginin arttığını ama önyargıların profesyonel desteği engellediğini belirtti.

Bağımlılık korkusu ve gerçekler:

Toplumda en sık duyulan cümlelerden biri 'İlaçlara alışırım, bırakamam.' ifadesi. Akkeçili, bu düşüncenin yaygın ancak yanlış olduğunu vurguladı: Antidepresanlar bağımlılık yapan ilaçlar değildir. Bu ilaçlar uygun hekim önerisiyle kullanıldığında kişiliği değiştirmez, kişiyi uyuşturmaz ve zamanla sürekli daha yüksek doz gerektirmez. Tedavi süresi dolduğunda hekim kontrolünde dozlar kademeli olarak azaltılarak güvenle sonlandırılabilir.

Doğru tanı ve kişiye özel tedavi:

Akkeçili, ruhsal hastalıkların tek nedeninin genetik olmadığını, biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenlerin bir arada rol oynadığını belirtti. Aile öyküsü bazı kişilerde yatkınlık yaratabilir ancak hiçbir ruhsal hastalık yalnızca genetik nedenlere bağlanamaz. Çocukluk deneyimleri, travmalar, uzun süreli stres ve sosyal destek eksikliği gibi faktörler de önemlidir; bu yüzden her hasta için bütüncül bir değerlendirme yapılmalıdır.

Her üzüntü veya kaygı antidepresanla tedavi gerektirmez. Akkeçili'ye göre belirtilerin süresi, şiddeti ve kişinin günlük yaşamının etkilenme düzeyi dikkate alınmalı; tedavi kararı yalnızca belirtilerin varlığına göre verilmemelidir. Bazı hastalar için psikoterapi yeterliyken, bazı durumlarda ilaç tedavisi gerekli olabilir. En doğru yol, kişiye özel planlanan tedavidir.

Akkeçili, bilinçsiz ilaç kullanımına karşı uyarıda bulunarak antidepresanların ancak uzman değerlendirmesiyle başlanması gerektiğini söyledi. Yanlış tanıyla veya yeterli değerlendirme yapılmadan başlanan ilaç tedavilerinin örneğin bipolar bozukluk gibi durumlarda istenmeyen sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekti. Ayrıca her ilacın kişiye özgü yan etkileri ve ilaç-ilaç etkileşimleri olabileceği için tedavi kararı bir psikiyatri uzmanı tarafından verilmelidir.

Kendinizi iyi hissetmeniz tedavinin bittiği anlamına gelmez. Pek çok hasta belirtiler azaldığında kendi kararıyla ilacı bırakabiliyor; oysa tedavi süresinin sona ermesi hekim değerlendirmesiyle belirlenmelidir. Akkeçili, tedavi süresinin hastaya göre değiştiğini ve çoğu zaman ilaç ile psikoterapinin birbirini tamamladığını vurguladı.

Sonuç olarak uzmanlara göre antidepresanlarla ilgili en önemli mesaj, doğru tanıya ulaşılmadan ve uzman gözetimi olmadan ilaç kullanımına başlamamak; sosyal medya ve çevreden edinilen bilgilerle hareket etmemektir. Doğru değerlendirme ve kişiye özel tedavi planı, etkin ve güvenli iyileşmenin temelini oluşturur.

ACIBADEM KENT HASTANESİ PSİKİYATRİ UZMANI UZM. DR. YUNUS AKKEÇİLİ