Antikte tıp ipuçları: Zeugma mozaiğinde olası ekinus işareti

Antikte tıp ipuçları: Zeugma mozaiğinde olası ekinus işareti

Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenen yaklaşık 1800 yıllık Telete-Dört Mevsim Mozaiği, bu kez sanatsal değeri yanında taşıdığı olası tıbbi ayrıntıyla gündeme geldi. Medical Point Gaziantep Hastanesi Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Sedat Işıkay, mozaikteki figürlerden birinin ayağında dikkat çekici bir duruş fark ederek konuyu bilimsel incelemeye taşıdı.

fark edilen ayrıntı:

Roma dönemine, MS 2-3. yüzyıla tarihlenen mozaiğin figürlerinden birinin ayağının normal anatomik duruştan farklı olarak aşağı doğru yönelmiş olduğu gözlendi. Bu görünüm, modern tıp terminolojisinde özellikle ayak bileğinin plantar fleksiyonuyla karakterize edilen ekinus tipi ayak deformitesi olasılığını akla getiriyor. Görsel ayrıntı, çıplak gözle kolayca fark edilmeyebilecek incelikteydi ve tıbbi bakış açısıyla değerlendirilmesi sonucu öne çıktı.

bilimsel değerlendirme ve sınırlamalar:

Prof. Dr. Işıkay, mozaiğin korunmuş kısmının sınırlılıklarına dikkat çekerek, tek bir sanat tasviri üzerinden kesin bir hastalık tanısı konamayacağını vurguladı. Mozaiğin diğer ayağı yeterince korunmamış, figürün tüm anatomik yapıları net biçimde görünmüyor; ayrıca Roma sanatında estetik veya sembolik amaçlarla anatominin değişik biçimlerde betimlenmesi sık rastlanan bir durum. Bu nedenlerle bulgu, kesin bir "çarpık ayak" tanısı olarak değil, olası ekinus tipi ayak deformitesi şeklinde değerlendirildi.

Prof. Dr. Işıkay’ın literatür değerlendirmesi ve görsel incelemesi bilimsel bir çalışmaya dönüştü; çalışma uluslararası çocuk ortopedisi dergisi Journal of Pediatric Orthopaedics B tarafından yayımlanmak üzere kabul edildi. Böylece Zeugma mozaiğindeki bu anatomik ayrıntı, yalnızca sanat ve arkeoloji perspektifinde değil, tıp tarihine dair bir gözlem olarak da akademik literatüre taşınmış oldu.

sanat ve tıp kesişimi:

Uzmanlar, antik resim, heykel ve mozaik gibi eserlerde görülen fiziksel farklılıkların günümüz tıbbi perspektifiyle yorumlanmasının değerli ipuçları sağlayabileceğini, ancak bu eserlerin modern görüntüleme yöntemleriyla elde edilen veriler gibi değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor. Zeugma’daki Telete mozaiğindeki ayak tasviri de bu bağlamda hem sanat tarihçileri hem de tıp araştırmacıları için ilgi çekici bir örnek sundu.

Müze ziyaretçileri, artık eserleri yalnızca estetik ve tarihsel açıdan değil, olası tıbbi ayrıntılar açısından da izleme olanağı bulacak. Çingene Kızı Mozaiği gibi yakınlardaki eserlerle birlikte sergilenen Telete mozaiği, antik dönemin görsel dilinin modern bilimle nasıl buluşturulabileceğine dair somut bir vaka oluşturuyor.

1800 YILLIK ZEUGMA MOZAİĞİNDE TIBBİ İZ