Araç kullanırken gözleriniz kapanıyorsa uyku apnesi şüphesini ihmal etmeyin

Uyku apnesi sürüş güvenliğini ve yaşam kalitesini tehdit edebilir:

Büyük Anadolu Samsun Hastanesi KBB Hastalıkları ve Baş-Boyun Cerrahisi Uzmanı Opr. Dr. Gökhan Kutlar, araç kullanırken gözlerinin kapanmasını, gün içinde sık uyuklamayı ve yüksek sesle horlamayı yaşayan kişilerin uyku apnesi açısından mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu yakınmalar sadece rahatsız edici semptomlar değil; kandaki oksijen düşüşleri ve bölünmüş uyku nedeniyle günlük fonksiyonların bozulmasına yol açan önemli sağlık sorunlarının işareti olabilir.

Uyku apnesinin mekanizması ve risk faktörleri:

Uyku apnesi, uyku sırasında nefes almanın kısa sürelerle durması veya azalması sonucu ortaya çıkan bir bozukluktur. En sık görülen tür obstrüktif uyku apnesi olup, uyku sırasında boğaz ve üst solunum yolu kaslarının gevşemesiyle hava yolunun daralması veya tamamen kapanmasıyla karakterizedir. Kutlar, hastalık riskini artıran faktörler arasında fazla kilo ve obezite, kalın boyun yapısı, büyük bademcik veya geniz eti, burun tıkanıklıkları, belirgin çene-yüz yapısı farklılıkları, ileri yaş, ailede uyku apnesi öyküsü, alkol ve sigara kullanımı ile sırtüstü uyuma yer aldığını belirtiyor. Bunun dışında beyne ait ileti sorunlarının olduğu santral uyku apnesi farklı bir mekanizmayla nefes duraklamalarına yol açabilir.

Belirtiler, tanı yöntemleri ve tedavi seçenekleri:

Gece belirtileri arasında yüksek sesli ve düzensiz horlama, uykuda nefesin durması, boğulma hissiyle aniden uyanma, huzursuz uyku, gece terlemesi, sabah ağız kuruluğu ve sık idrara kalkma sayılabilir. Gündüz ise sabah yorgunluğu, aşırı uyku hali, öğle sonrası uyuklama, dikkat-konsantrasyon düşüklüğü, unutkanlık, sabah baş ağrısı ve duygudurum değişiklikleri öne çıkar. Uzmanlar, özellikle bu semptomların birlikte görülmesinin değerlendirme gerektirdiğini kaydediyor.

Tanı sürecinde kişinin şikayetleri, uyku alışkanlıkları ve sağlık geçmişi ayrıntılı olarak incelenir; kesin tanı için ise gece boyunca solunum, kandaki oksijen düzeyi, kalp ritmi ve uyku evrelerinin izlendiği polisomnografi (uyku testi) uygulanır. Bazı hastalarda evde uygulanabilen uyku testleri de tanıda yardımcı olabilir. Tedavi, hastalığın türü, şiddeti ve nedenine göre planlanır. Yaşam tarzı değişiklikleri (kilo verme, düzenli egzersiz, alkol ve sigaradan kaçınma, uygun durumda sırtüstü uyumaktan kaçınma) tedaviye katkı sağlar. Orta ve ağır obstrüktif uyku apnesinde CPAP cihazı, uyku sırasında hava yolunu açık tutarak etkili bir yöntemdir. Hafif ve bazı orta düzey vakalarda ağız içi apareyler tercih edilirken, bademcik veya geniz eti büyüklüğü, hava yolunda belirgin darlık gibi yapısal nedenleri olanlarda cerrahi seçenekleri değerlendirmek mümkündür.

Opr. Dr. Gökhan Kutlar ayrıca, uyku apnesinin yalnızca horlama problemi olarak görülmemesi gerektiğini; tedavi edilmediğinde yaşam kalitesini düşürebileceğini ve uzun vadede bazı kalp-damar ile metabolik sorunlarla ilişkilendirilebileceğini belirtiyor. Bu nedenle şiddetli horlama, uykuda nefes durması veya gündüz belirgin uyku hali yaşayan kişilerin bir sağlık kuruluşuna başvurarak uzman değerlendirmesi alması önem taşıyor.

OPR. DR. GÖKHAN KUTLAR