Asırlık mabetler depremden sonra cemaatleriyle yeniden buluşuyor
kültür ve turizm bakanlığı restorasyonları tamamlanan altı camiyi yeniden açıyor
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya paylaşımında Diyarbakır ve Bingöl'de restorasyonları tamamlanan altı asırlık mabedin pandemi ve deprem süreçlerinin ardından cemaatleriyle yeniden buluşacağını açıkladı. Bakan Ersoy, eserlerin 2 Ekim cuma namazıyla ibadete açılacağını duyururken çalışmaların Vakıflar Genel Müdürlüğü koordinasyonunda, bilim heyeti gözetiminde yürütüldüğünü belirtti.
restorasyonun odağı: bilimsel onarım ve özgün doku korunması:
Bakanlığın açıklamasına göre, 6 Şubat depremlerinin yol açtığı hasarlar bilimsel yöntemlerle tespit edildi ve onarım programları buna göre planlandı. Yapılarda sondaj, jeofizik inceleme ve araştırma kazılarıyla zemin ve temel durumları ayrıntılı biçimde incelendi. Deprem kaynaklı çatlaklar, kopmalar ve statik sorunlar enjeksiyon, ankraj, çelik kuşak ve gergi uygulamalarıyla giderildi; taş işçiliği, çiniler, ahşap unsurlar ve kalem işleri gibi özgün unsurlar korunarak onarıldı.
diyarbakır ve bingöl'deki eserlerin durumu ve uygulanan işlemler:
Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalarda Diyarbakır'daki Ali Paşa, Melik Ahmet Paşa, Parlı Safa, Cafer-i Tayyar ve Hanbaşı camileri ile Bingöl'deki Balaban Bey Camii yenilendi. Eserlerin her birinde özgün mimari karakteri muhafaza etmeye öncelik verildi; çatı, döşeme, minare ve harim bölümlerine ilişkin farklı teknik müdahaleler uygulandı.
ali paşa camii: asırlık işçilik ve geleneksel örtü sistemi:
Hadım Ali Paşa tarafından 16. yüzyılda yaptırılan Ali Paşa Camii'nde, deprem sonrası ortaya çıkan statik sorunlar nedeniyle güçlendirme ve restorasyon projeleri bilim heyeti gözetiminde yeniden ele alındı. Niteliksiz döşemeler, beton örtü ve kirişler kaldırılarak üst örtü Diyarbakır'ın geleneksel dam sistemine uygun biçimde yenilendi. Deprem kaynaklı çatlaklar ve kopmalar, yapısal güçlendirme ve enjeksiyon uygulamalarıyla giderildi. Özgün kündekari kepenkler, ahşap minber, tavan kaplamaları ve çiniler konservasyonun ardından yerine monte edildi.
parlı safa ve cafer-i tayyar'da minare ve türbe onarımları:
Parlı Safa Camii'nde 15. yüzyıldan kalan minarede depremin yol açtığı ağır hasar çelik kuşak ve gergilerle emniyete alındı. Minarenin temel ve zemin durumu sondaj, jeofizik inceleme ve araştırma kazılarıyla irdelendi; ankraj, enjeksiyon ve taş onarımları gerçekleştirildi. Cafer-i Tayyar Camii ve türbesinde ise minare başta olmak üzere farklı bölümlerde kapsamlı onarım ve güçlendirme uygulandı; petek ve külah bölümlerinde eksik taşlar özgün taşlarla tamamlandı.
hanbaşı ve melik ahmet paşa'da özgün mimari ve taşıyıcı sistem güçlendirmesi:
1853 yapımı Hanbaşı Camii'nde betonarme eklentiler kaldırılarak özgün mimari unsurlar ortaya çıkarıldı. Enjeksiyon yöntemiyle güçlendirme uygulamaları yapıldı, çatı ve cepheler özgün dokusuna uygun şekilde yenilendi. 1587-1591 yılları arasında inşa edilen Melik Ahmet Paşa Camii'nde kubbe, tromplar ve taşıyıcı duvarlardaki çatlaklara yönelik onarım ve güçlendirme yapıldı; kubbe ve kasnak güçlendirilirken zemin ve duvarlarda enjeksiyon uygulamaları tamamlandı.
bingöl: balaban bey camii'nde akkoyunlu mirasının ihyası:
Bingöl'deki Balaban Bey Camii'nde Akkoyunlu döneminden günümüze ulaşan yapı öğelerinin bütünlüğü hedeflendi. Depremde ağır hasar gören minare kontrollü şekilde sökülüp özgün yapım tekniklerine uygun yeniden inşa edildi. Caminin çatı, avlu, harim ve mahfil bölümlerinde onarımlar yapıldı, ahşap döşemeler ile elektrik ve mekanik tesisatlar yenilendi; abdesthane ve diğer tamamlayıcı işler ile yapının özgün mimari bütünlüğü sağlandı.
Bakan Ersoy, restorasyon çalışmalarına emeği geçenlere teşekkür ederek eserlerin Diyarbakır ve Bingöl halkına hayırlı olmasını diledi. Altı eserin toplu açılış programı Diyarbakır'ın Sur ilçesindeki Ali Paşa Camii'nde gerçekleştirilecek ve camiler cuma namazıyla cemaatlerini yeniden ağırlamaya başlayacak.
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY, SOSYAL MEDYA PAYLAŞIMINDA DİYARBAKIR VE BİNGÖL’DE RESTORASYONU TAMAMLANAN ASIRLIK 6 MABEDİN YENİDEN CEMAATLERİYLE BULUŞACAĞINI AÇIKLADI.