Ateşli çocuklarda öncelik derece değil çocuğun genel durumu olmalı
Ateş çoğu zaman vücudun doğal savunmasıdır
Kurtköy Özel Ersoy Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Elif Ruşen Vayvada, çocuklarda ateş ve ateşli havalenin nedenleri ile hangi durumlarda tıbbi müdahale gerektiğine dair uyarılarda bulundu. Vayvada, ateşin tek başına her zaman tehlike işareti olmadığını; önemli olanın çocuğun genel durumu olduğunu vurguladı.
Ateşin ölçümü ve sık görülen nedenler:
Normal vücut sıcaklığı genellikle 36-37,5°C aralığındadır. Ölçüm yerine göre ateş sınırları değişir; koltuk altı için 37,2°C, kulak ve makat için 38°C üstü ateş kabul edilir. Ateşin en sık nedenleri arasında üst solunum yolu enfeksiyonları, grip, nezle, orta kulak iltihabı, boğaz enfeksiyonları, idrar yolu enfeksiyonları, gastroenterit ve bazı aşı reaksiyonları yer alır. Özellikle kreşe veya okula başlayan çocuklarda enfeksiyonlara bağlı ateş daha sık gözlemlenir.
Ateş yönetimi: yapılması ve kaçınılması gerekenler:
Vayvada, ateşi tamamen yok etmeye çalışmak yerine çocuğun konforunun sağlanmasının hedeflenmesi gerektiğini belirtti. Yapılması önerilenler: çocuğu ince ve rahat kıyafetlerle giydirmek, oda sıcaklığını 22-24°C civarında tutmak, bol sıvı vermek, anne sütü alan bebeklerde emzirmeyi artırmak ve doktor önerisiyle ateş düşürücüleri uygun dozda kullanmaktır. Yapılmaması gerekenler arasında sirke sürmek, alkol ile silmek, buzlu su uygulamak ve kalın battaniyelere sarmak yer almaktadır; bu uygulamalar çocuğun durumunu kötüleştirebilir.
Ateşli havale (febril konvülziyon) ve acil yaklaşım:
Ateşli havale genellikle 6 ay ile 5 yaş arasındaki çocuklarda görülür ve toplumda her 100 çocuktan yaklaşık 2-5'inde ortaya çıkabilir. Çoğunlukla ateşin çok yüksek olmasından ziyade ateşin hızlı yükselmesiyle ilişkilidir. Belirtiler arasında kasılma, kollarda ve bacaklarda sertleşme, gözlerin yukarı kayması, kısa süreli bilinç kaybı, çenede kilitlenme hissi ve nöbet sonrası uyku hali sayılabilir.
Havale sırasında yapılması gerekenler: sakin kalmak; çocuğu yan yatırmak, ağzındaki yabancı maddeleri temizlemek, çevresindeki sert cisimleri uzaklaştırmak ve nöbet süresini takip etmektir. Kesinlikle yapılmaması gerekenler: çocuğun ağzını zorla açmaya çalışmak, ağzına kaşık/bez veya herhangi bir cisim koymak, su veya ilaç içirmeye çalışmak ve çocuğu sarsmaktır. Çoğu ateşli havale birkaç dakika içinde kendiliğinden sonlanır ve kalıcı beyin hasarı veya zekâ geriliği ile ilişkilendirilmez.
Ne zaman doktora başvurulmalı:
Vayvada, acil değerlendirme gerektiren durumları şu şekilde sıraladı: 3 aydan küçük bebekte 38°C ve üzeri ateş, ateşin 39°C ve üzerinde seyretmesi, ateşle birlikte havale geçirilmesi, nefes almada güçlük, bilinç bulanıklığı veya aşırı uyku hali, morarma, ense sertliği, sürekli kusma, sıvı alamama ve şiddetli halsizlik. Ayrıca ilk kez havale geçiren her çocuk mutlaka bir çocuk doktoru tarafından değerlendirilmelidir. Havalenin 5 dakikadan uzun sürmesi, tekrarlaması veya ateşin 72 saatten uzun devam etmesi durumlarında da vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.
Uzm. Dr. Elif Ruşen Vayvada'nın vurguladığı temel mesaj açıktır: ateş tek başına panik nedeni olmamalı; çocuğun genel durumu, eşlik eden belirtiler ve nöbet öyküsü değerlendirilerek gereken tıbbi müdahale zamanında yapılmalıdır.
KURTKÖY ÖZEL ERSOY HASTANESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI UZMANI UZM. DR. ELİF RUŞEN VAYVADA