B hücreli lenfoblastik lösemide başarıyı artıran gelişmeler, yapay zekâdan dikkatli kullanım çağrısı
Kongrede öne çıkan veriler ve katılım:
Türk Hematoloji Derneği tarafından 3-7 Kasım tarihlerinde Antalya'nın Serik ilçesine bağlı Belek'te düzenlenen 52. Ulusal Hematoloji Kongresi, alanında çalışan yaklaşık 1.200'ü aşkın katılımcıyı bir araya getirdi. Kongrede 34 oturum gerçekleştirildi ve bilimsel değerlendirme sonucunda 346 bildiri kabul edildi. Kongre kapanışındaki basın toplantısında dernek yöneticileri hematolojik hastalıklardaki güncel gelişmeleri paylaştı.
B hücreli lenfoblastik lösemide tedavi başarısı:
Türk Hematoloji Derneği İkinci Başkanı Prof. Dr. Ayşegül Ünüvar, çocukluk çağı lösemilerindeki ilerlemelere dikkat çekerek, tanı yöntemleri ve yeni tedavi seçenekleri sayesinde önemli kazanımlar elde edildiğini belirtti. Ünüvar, özellikle lenfoblastik löseminin B hücreli tiplerinde yüzde 85-90’ın üzerinde tedavi başarısı sağlanabildiğini vurguladı. Tedavi başarısının hastanın risk grubuna, tedaviye verdiği yanıta ve laboratuvar sonuçlarına göre değişebildiği hatırlatıldı.
Ünüvar ayrıca süt çocukluğu lösemisinde geçmişte yüzde 40-50 civarında olan başarı oranlarının, geliştirilen hedefe yönelik tedavilerle yüzde 90’ın üzerine çıktığını paylaştı ve ulusal protokollerin bu gelişmeler doğrultusunda güncellendiğini söyledi. Tedavi süreçlerinin uzun ve zorlu olduğuna değinilerek, yalnızca hastalığı yenmenin yeterli olmadığı; çocukların uzun vadeli gelişim ve ihtiyaçlarının da takip edilmesi gerektiği belirtildi.
yapay zekâ kullanımına ilişkin uyarılar:
Türk Hematoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Özgür Mehtap, yapay zekâ (YZ) uygulamalarının hematolojide tanı, tedavi ve takibin çeşitli aşamalarında giderek daha fazla kullanılmaya başlandığını aktardı. Dernek bünyesinde kurulan Yapay Zekâ Bilimsel Alt Komitesi'nin hazırladığı dört bildirinin Amerikan Hematoloji Derneği (ASH) kongresinde kabul edildiği bilgisi paylaşıldı.
Mehtap, YZ'nin periferik yaymaların incelenmesi ve hücre tanıma gibi laboratuvar uygulamalarında yardımcı olabildiğini, aynı zamanda ilaçların birlikte kullanımına bağlı yan etkilerin değerlendirilmesinde modeller geliştirildiğini söyledi. Ancak Mehtap, bu sistemlerin henüz yüzde 100 güvenilir olmadığı ve hekim gözetimi olmadan her şeyi yapamayacağı uyarısını yineledi: "Yapay zekâ yanılabiliyor, dikkat etmek gerekiyor."
hücresel tedaviler, nakil sayıları ve CAR-T çalışmaları:
Genel Sekreter Prof. Dr. Elif Birtaş Ateşoğlu hematolojide hücresel tedavi yöntemleriyle ilgili veriler paylaştı. Türkiye'de 2025 yılında gerçekleştirilen kök hücre nakilleri arasında 1.681'i allojenik, 2.534'ü otolog olmak üzere toplam 4.215 naklin yapıldığı bildirildi. Allojenik nakillerin akut lösemi, dirençli lenfoma, aplastik anemi ve bazı genetik hastalıklarda kullanıldığı hatırlatıldı.
Ateşoğlu, nakil sürecinde uygun verici bulunmasının ve vericilerin kararlarını son aşamada geri çekmemesinin önemine dikkat çekti; vericinin vazgeçmesinin nakil bekleyen hasta açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini vurguladı. Ayrıca CAR-T hücre tedavisine ilişkin çalışmaların bazı merkezlerde başladığını ancak yöntemin henüz rutine girmediğini belirtti. CAR-T'nin temel mantığı olarak, hastanın T hücrelerinin kanser hücrelerini tanıyıp yok edecek şekilde yeniden düzenlenip hastaya geri verilmesi açıklandı.
anemi uyarısı ve tanı önemi:
Türk Hematoloji Derneği Araştırma Sekreteri Prof. Dr. A. Emre Eşkazan, halk arasında "kansızlık" olarak bilinen aneminin farklı hastalıkların belirtisi olabileceğini vurguladı. Aneminin en yaygın nedeninin demir eksikliği olduğu belirtilirken, vitamin B12 ve folat eksiklikleri, böbrek hastalıkları, iltihabi durumlar ve kemik iliği yetmezliğinin de anemiye yol açabildiği hatırlatıldı.
Eşkazan, anemide neden araştırılmadan demir takviyesi kullanılmaması gerektiğini belirterek, doğru tanı konulduktan sonra uygun tedavinin başlanmasının önemini aktardı. Yeni veya giderek artan halsizlik, yorgunluk ve bitkinlik şikâyetlerinde aile hekimine veya ilgili sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği ifade edildi.
geleceğe yönelik değerlendirmeler:
Prof. Dr. Özgür Mehtap, hedefe yönelik ilaçlar, küçük moleküllü ajanlar, çoklu hedefe yönelik antikor kombinasyonları ve hücresel tedavilerde son yıllarda kayda değer ilerlemeler olduğunu belirtti. Mehtap, yapay zekânın ilaç geliştirme süreçlerinde genetik veriler üzerinden hasta alt gruplarının belirlenmesinde kullanıldığını ve önümüzdeki 10 yıl içinde sağ kalımı artıracak yeni ilaç sayısının artacağını öngördüğünü söyledi.
Prof. Dr. Ayşegül Ünüvar ise çocukluk çağı kanserlerindeki hedefe yönelik tedavilerden duyduğu umudu dile getirerek, T hücrelerine yönelik teknolojilerin ilerlemesini beklediklerini, bu sayede ileriye dönük olarak kanser ilaçlarının organlara zarar veren yan etkilerinin azalabileceğini veya ortadan kalkabileceğini ifade etti.
Sonuç olarak kongrede paylaşılan veriler, özellikle B hücreli lenfoblastik lösemideki yüksek tedavi başarıları ve hücresel tedavilerdeki ilerlemeler bakımından olumlu bir tablo çizerken, yapay zekâ uygulamalarında hekim denetiminin ve anemide doğru tanının önemine ilişkin uyarılar ön plana çıktı.
52. Ulusal Hematoloji Kongresi Antalya'da düzenlendi