Bakırı yeniden hayat veren usta: Van’ın son kalaycısı

bakırı yeniden hayat veren usta:

Van’da unutulmaya yüz tutmuş kalaycılık mesleğinin son temsilcilerinden 60 yaşındaki İzzettin Şahin, yaklaşık 25 yıldır atölyesinde bakır kapları yeniden kullanıma kazandırıyor. Gelişen teknoloji ve mutfak alışkanlıklarındaki değişim, kalaycılığın talebini azaltırken Şahin, emek ve sabırla mesleğin inceliklerini koruyor.

zorluklar ve öğrenme süreci:

Şahin işi başka bir ustadan izleyerek ve deneme-yanılma yöntemiyle öğrendiğini söylüyor. "Kalaycımız vardı, Allah rahmet eylesin. Bakırları ona götürüyordum. Hem minnet ediyordu hem de parasını alıyordu. Ben de kızdım ve kendim bu işe başladım. Bir tavayı belki 50 kere deneme-yanılma yöntemiyle yaptım, ta ki başarıncaya kadar," diyen Şahin, mesleğin hem fiziksel hem de sabır isteyen yönlerini anlatıyor. Çırak bulmanın zor olduğunu, gelenlerin çoğunun kapıdan bakıp geri döndüğünü belirtiyor; ayrıca işlem sırasında el ve kollarını yaktığını, yaralandığını ifade ediyor.

kalaylama süreci ve sağlık uyarısı:

Bakır kaplar kullanıma alınmadan önce kapsamlı bir temizlikten geçiyor. Şahin, eski veya yağlı bakırların önce "ilaca" koyulduğunu, bir iki saat bekletildikten sonra tel fırça ile temizlendiğini anlatıyor. Temizlikten sonra kalaylama işlemine geçiliyor; normal bir tabak için bu işlemin yaklaşık 15 dakika sürdüğünü söylüyor.

Şahin, kalaylanmamış bakırın insan sağlığı açısından tehlikeli olabileceğini vurguluyor: "Kalay yapılmamış bakır tehlikelidir tabii, insanı zehirleyebilir." Öte yandan kalaylı bakırın çay ve yemeklere kattığı lezzeti ve düşük ısı ihtiyacını öne çıkarıyor: "Kalaylı bakır çok fazla ısı da istemiyor. Şimdi bu tabağın altına bir tane çakmak yak, her tarafı aynı ısıyı alır. Ama çelik öyle değil." Bu nitelikler, kalaylı kapların kullanımını hâlâ cazip kılıyor.

Ustanın sözleri, kalaycılığın sadece teknik bir iş değil aynı zamanda kültürel bir miras olduğunu da hatırlatıyor. Şahin'in atölyesinde sürdüğü 25 yıllık çaba, mesleğin tamamen kaybolmasını engelleyen son çabalardan biri olarak öne çıkıyor; ancak uzun vadeli sürdürülebilirlik için yeni ilgi ve çıraklara ihtiyaç olduğu belirtiliyor.

KALAYCILIK MESLEĞİNİN SON TEMSİLCİLERİNDEN İZZETTİN ŞAHİN, YAKLAŞIK 25 YILDIR BÜYÜK EMEK VE ZAHMETLE BAKIR KAPLARI YENİDEN KULLANIMA KAZANDIRARAK MESLEĞİNİ YAŞATMAYA ÇALIŞIYOR.