Bakırın yıllanmış yüzünü parlatan 45 yıllık kalaycı
ustanın atölyesinde geleneksel ustalık:
Samsun'da 60 yaşında ve 45 yıldır kalaycılık yapan Mustafa Yüksel, çocukluğundan beri sürdürdüğü mesleğini atölyesinde yaşamaya devam ettiriyor. Yüksel, yılların aşındırdığı bakır eşyaları el emeğiyle temizleyip parlatarak yeniden kullanıma kazandırıyor. Onun için en değerli an, yüzeyi kararmış veya kirlenmiş bir parçayı eski hâline getirip sahibine teslim ettiği an.
Atölyeye gelen bakır parçaların arasında 30, 40, 50 yıllık eşyalar bulunuyor. Yüksel, bu eşyaların önüne geçtiğinde ilk yaptığı şeylerin başında korozyonun ve birikmiş kirin temizlenmesi geliyor; sonraki aşamada kalaylama ile metalin yüzeyi korunup parlaklığı geri getiriliyor. Bu sürecin hem teknik bir bilgi hem de sabır gerektirdiğini vurguluyor.
bakırın sağlık iddiaları ve artan talep:
Yüksel, son dönemde bakıra yönelik talebin arttığını, bunun en önemli nedeninin insanların bakırın sağlığa faydalarını yeniden fark etmeleri olduğunu söylüyor. Yüksel'e göre bakırın yüzey özellikleri nedeniyle "bakır herhangi bir mikrobu kabul etmez ve içine giren mikrobu da öldürür"; bu görüş, müşterilerinin bakır kapları tercih etmesini sağlamış. Atölyesine gelen taleplerin büyük kısmı hem estetik hem de sağlık gerekçeleri taşıyor.
Usta, işini severek yaptığını ve her parçayı bir meydan okuma olarak gördüğünü belirtiyor: "Bana öyle bakırlar geliyor ki, yılların yorgunluğu var bu madenin üzerinde. Onun pisliğini görüyorum fakat en sonunda kullanılabilir hâle getirmek beni aşırı mutlu ediyor."
mesleğin geleceği ve yaygın yanlış inanışlar:
Yüksel, bakır zehirlenmesi konusundaki yanlış inanışlara da değiniyor. Geçmişte uzun süre beklemiş, tekrar ısıtılmış yemeklerin bozulmasının "bakır zehirlenmesi" olarak yanlış yorumlandığını söylüyor ve doktorlara sorduğunda kendisine bu yönde bir vaka bildirilmediğini aktarıyor. Usta, bilinçsiz kullanımdan kaynaklanan gıda bozulmasının suça bakırın atılmaması gerektiğini vurguluyor.
Çocuklarının farklı meslekleri tercih ettiğini, ancak kendisinin kalaycılıktan vazgeçmeyeceğini ifade eden Yüksel, "Dünyaya yeniden gelsem tekrar bu işi yaparım. Çünkü bakırın parlaklığı insanı kendine çekiyor" diyerek mesleğe duyduğu bağlılığı özetliyor. Sabah erken atölyesinde olmaktan ve işine tutkuyla başlamaktan hiç bıkmadığını ekliyor.
Atölyesinde restorasyon yapılan her parça, hem eskiye açılan bir kapı hem de el emeğinin sürdürülebilirliğine dair bir örnek olarak sahibine geri veriliyor. Yüksel'in sözleriyle, kalaycılık hiçbir zaman bitmeyecek bir zanaat olarak yaşamaya devam ediyor.
MUSTAFA YÜKSEL (60)