Ana Sayfa

Bavuldan mahkeme koridorlarına: Mehmet Baransu dosyasının kronolojisi

Giriş: Okuma: ~4 dk Editör: Burcu Kaya
Paylaş
2010'de bavulla başlayan Balyoz süreciyle tanınan Mehmet Baransu, dijital delil tartışmaları ve çok sayıda davada verilen ağır hapis cezalarıyla uzun süredir cezaevinde.

dosyanın başlangıcı:

Ocak 2010'da elindeki CD, DVD ve belgelerin bulunduğu bir bavulu İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına teslim eden ve kapatılan Taraf gazetesinde 2010-2013 arasında muhabirlik yapan Mehmet Baransu, kamuoyunda "Balyoz Planı" olarak bilinen sürecin fitilini yakmıştı. Bu belgeler üzerinden yürütülen soruşturmada 331 asker hakkında mahkumiyet kararları verildi ve Baransu, dönemde yayımlanan "Kafes Eylem Planı" ile 28 Kasım 2013 tarihli "Gülen’i bitirme kararı 2004’te MGK’da alındı" haberleriyle de gündeme geldi.

dijital deliller ve sahtecilik iddiaları:

Balyoz davasında daha sonra yapılan bilirkişi incelemeleri ve Anayasa Mahkemesi kararları, davada kullanılan dijital verilerin sahte olduğuna işaret etti. İstanbul Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesi, 31 Mart 2015 tarihli kararda "yüklenen suçun sanıklar tarafından işlendiğinin sabit olmaması" gerekçesiyle sanıkların tamamının beraatine hükmetti.

Gerekçeli kararda özellikle Baransu’nun teslim ettiği 11 ve 17 numaralı CD’lerdeki el yazılarının, sanık Süha Tanyeriye ait not defterinden yazı makinesiyle kopyalanarak sahte şekilde oluşturulduğu belirtildi. Mahkeme, diğer dijital delillerin de sahte oluşturulduğuna ilişkin kuvvetli şüphe bulunduğunu kaydetti ve sahteciliğin fail veya faillerinin tespiti için Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına karar verdi.

gözaltı, tutuklama ve Genelkurmay yazısı:

Balyoz’da kumpas soruşturması kapsamında 1 Mart 2015 sabahı Baransu’nun Eyüpsultan’daki evinde arama yapıldı ve gözaltına alındı. Emniyetteki ifadesinin ardından 2 Mart 2015'te "devletin güvenliğine ilişkin gizli bilgileri temin etme" suçlamasıyla tutuklandı. Soruşturmada öne çıkan belgeler arasında, Baransu tarafından temin edildiği iddia edilen ve "Çok Gizli" statüsünde olduğu belirtilen Egemen Harekat Planı yer aldı.

Genelkurmay Başkanlığının yazısında, Balyoz, Suga, Çarşaf isimleriyle hazırlanan belgelerin TSK’ya ait olmadığı; ayrıca Ertuğrul Harekat Planının 18 Aralık 2008'de imha edildiği halde CD’lerde yer aldığı bildirildi. Genelkurmay, 118 adet "çok gizli" belgenin ifşasının devletin savaş hazırlıklarını ve askeri hareketlerini tehlikeye atabileceğini vurguladı.

mahkeme süreci ve hüküm talepleri:

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Bürosu, 9 Haziran 2016'da hazırladığı 276 sayfalık iddianamede Baransu ile firari sanık Tuncay Opçin hakkında 35 yıldan 75 yıla kadar; Taraf’ın eski yöneticileri ve yazarları Ahmet Altan, Yasemin Çongar ve Yıldıray Oğur hakkında ise 20 yıl ile 52 yıl 6 ay arasında hapis cezası istemiyle dava açtı.

İlk duruşma 2 Eylül 2016'da görüldü. Duruşmalarda Baransu suçlamaları reddetti; belgeleri bir kişiden aldığını, belgelerin orijinallerini imha etmediğini ve Ocak 2010'da dönemin İstanbul Cumhuriyet Başsavcıvekili Turan Çolakkadı'ya teslim ettiğini savundu. Diğer sanıklar da farklı beyanlarda bulundu; örneğin Yıldıray Oğur belgeleri incelerken darbe izlenimi edindiklerini, Ahmet Altan ise Egemen Harekat Planı’nı görmediklerini belirtti.

mahkeme kararları ve temyiz süreçleri:

İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, 4 Mart 2022'de Baransu'yu "devletin güvenliğine ilişkin belgeleri temin etme" ve "açıklama" suçlarından toplam 13 yıl hapis cezasına çarptırdı; aynı davada Altan, Çongar ve Oğur'a 3'er yıl 4'er ay hapis cezası verildi. Ancak İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Ceza Dairesi, 10 Eylül 2022'de usul eksiklikleri ve yasal tutukluluk süresinin dolduğu gerekçesiyle yerel mahkemenin kararını bozdu ve Baransu’nun bu dosya kapsamında tahliyesine karar verdi. Baransu, başka davalardaki hüküm ve tutuklulukları nedeniyle cezaevinden çıkamadı.

Başka dosyalarda da Baransu aleyhine kararlar çıktı: 19 Temmuz 2020'de Mersin 2. Ağır Ceza Mahkemesi, Baransu'yu FETÖ/PDY üyeliği suçundan toplam 19 yıl 6 ay hapis cezasına mahkum etti. Anadolu 2. Ağır Ceza Mahkemesi ise 23 Kasım 2020'de yayımlanan MGK ve MİT belgeleriyle ilgili davada Baransu'yu dört ayrı suçtan toplam 17 yıl 1 ay hapse çarptırdı; aynı davada gazetenin eski Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Murat Şevki Çoban beraat etti.

şike kumpası iddiaları ve yeniden gündem:

Baransu’nun adı, 2011 futbolda şike soruşturmasıyla ilgili kumpas iddialarında da geçti. 20 Şubat 2017'de Silivri'deki 108 sanıklı davanın ilk duruşmasında eski Fenerbahçe Başkanı Aziz Yıldırım ile Baransu arasında tartışma yaşandı ve Baransu salon dışına çıkarıldı. 2025-2026 döneminde hazırlanan yeni iddianamelerde ise Baransu ile eski TFF yöneticisi Lütfi Arıboğan arasındaki telefon görüşmeleri ve bilgi paylaşımları gündeme geldi; iddianamelerde 13 Temmuz 2011 ile 6 Aralık 2012 arasında ikilinin toplam 101 kez görüştüğü ve Arıboğan’ın bazı emniyet yazılarını Baransu’ya gönderdiği ileri sürüldü.

cezaevi süreci ve sağlık:

1 Mart 2015'ten itibaren tutuklu ve hükümlü olarak Silivri cezaevinde bulunan Mehmet Baransu'nun cezaevindeki süresi 10 yılı aştı. 2023 yılında cezaevinde geçirdiği böbrek ameliyatı ve devam eden sağlık sorunları kamuoyunda izlendi. Balyoz kumpası davasının bozulmasıyla bazı hukuki süreçler yeniden işlerlik kazansa da Baransu hakkında devam eden birçok dosya bulunuyor ve yargılamalar sürüyor.

Baransu dosyası, 2010'da başlayan bavul olayıyla medyada ve hukuk dünyasında açılan tartışmaların, dijital delillerin güvenilirliği, devlet sırlarının korunması ve kolluk ile yargının ilişkisinin sorgulandığı bir örnek olarak izlenmeye devam ediyor.

MEHMET BARANSU (ARŞİV)

Burcu Kaya — Asayiş & Yayın Editörü
Editör: Burcu Kaya