BEUN'lu akademisyenlerden deprem sonrası binaya girmeyi sorgulatacak erken uyarı sistemi

Patent tescili ve sistemin hedefi:

Bülent Ecevit Üniversitesi Mühendislik Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu ve Dr. Seda Akduman tarafından geliştirilen sistem, deprem sonrasında binalarda muhtemel hasarı hızlı şekilde belirlemeyi amaçlıyor. "Deprem Sonrasında Hızlı Bina Hasar Tespiti Yapılmasını Sağlayan Bir Sistem ve Buna Yönelik Bir Yöntem" adlı buluş, TÜRKPATENT tarafından tescillendi ve patentin geçtiğimiz hafta onaylandığı bildirildi.

Nasıl çalışıyor:

Sistem, binanın taşıyıcı sistemine monte edilen sensörler aracılığıyla deprem veya diğer kaynaklı sarsıntıları eş zamanlı olarak kayıt altına alıyor. Özellikle ivmeölçerlerle binanın gerçekleştirdiği salınımlar ölçülüyor ve bu ölçümler, yapının tasarım aşamasında beklenen davranışıyla karşılaştırılıyor. Cihazın çalışma seçenekleri arasında batarya veya prize bağlanarak işletme bulunuyor.

Prof. Dr. Kutoğlu, sistemin temel amacını şöyle özetliyor: "Deprem olduğunda vatandaşlarımız, ‘Bu sarsıntı gerçekten tehlikeli miydi, bina bu sarsıntıya karşı iyi bir cevap verdi mi, dayanıklı mı?’ gibi soruların cevabını merak ediyor. İlk aşamada vatandaşlarımızın korkularını giderebilecek, endişelerinin yerinde olup olmadığını gösterebilecek bir cihaz geliştirebilir miyiz diye düşündük."

Değerlendirme yöntemi ve uyarılar:

Dr. Seda Akduman, statik hesaplarda binanın zemin sınıfı, bina tipi ve kat yüksekliği gibi parametrelerin tasarım aşamasında beklenen salınımı belirlediğini hatırlatıyor. Sistem, deprem anında kaydedilen bina davranışını bu tasarım değerleriyle otomatik olarak karşılaştırıyor. Eğer binanın verdiği cevap beklenenden farklı ise sistem, "Bina hasar almış olabilir, tekrar binaya girmek tehlikeli olabilir" şeklinde bir ön uyarı verebiliyor.

Geliştirilen çözüm profesyonel hasar tespitinin yerine geçmiyor; amacı ön değerlendirme sunarak vatandaşların ilk anda içinin rahatlamasını sağlamak veya olası hasar durumunda daha kapsamlı profesyonel değerlendirmeye yönlendirmek. Sistem, bildirimleri mobil telefon üzerinden binada yaşayanlara ulaştıracak şekilde tasarlandı.

Uygulama, seri üretim ve veri potansiyeli:

Araştırmacılar yazılım geliştirmelerini tamamlayıp bir ivmeölçer prototipiyle deneylere başladılar. Ancak seri üretime geçebilmek için yatırımcı desteği gerektiğini belirtiyorlar. Dr. Akduman, hedeflerinin bu sistemi Türkiye’de yaygınlaştırmak olduğunu vurguladı: "Amacımız, patentini aldığımız bu ürünün Türkiye’deki bütün evlere girmesi ve vatandaşlarımızın ‘Binam hasar aldı mı?’ sorusuna hızlı şekilde cevap verebilmesi."

Ayrıca sistemin, kullanıcıların kaydettiği yapı bilgilerini bir veri tabanında toplayarak Türkiye’nin yapı stokuna ilişkin önemli bir envanter oluşturma potansiyeli taşıdığına dikkat çekiliyor. Bu veri tabanı, zarar azaltma ve planlama çalışmalarına değerli veri sağlayabilecek.

BEUN’lü akademisyenlerin geliştirdiği bu cihaz, patent tescilinin ardından ürünleştirme ve seri üretime yönelik çalışmalarla deprem sonrası hızlı ön değerlendirme kapasitesini yaygınlaştırmayı hedefliyor.

DR. SEDA AKDUMAN AÇIKLAMALARDA BULUNDU.