Bilinçsiz takviye ve bitki çayı kullanımı kalıcı hasarlara yol açabilir
Uzmanlardan uyarı: hekim kontrolü şart
Soğuk havaların etkisiyle üst solunum yolu rahatsızlıklarının arttığı bu dönemde, hekim önerisi olmadan kullanılan bitki çayları ve gıda takviyelerinin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda Dahiliye Uzmanı Doç. Dr. Müge Bilge ve Uzm. Dr. İyed Oğuz uyarıda bulundu. Uzmanlar, özellikle sosyal medya ve çevresel önerilerle başlayan bilinçsiz kullanımın ilaç etkileşimleri, karaciğer ve böbrek toksisitesi gibi sonuçlara varabileceğini vurguladı.
En sık karşılaşılan hatalar ve riskler:
Doç. Dr. Müge Bilge, gereksiz multivitamin ve takviye kullanımının çok yaygın olduğunu belirterek, sağlıklı, 50 yaş altında ve ek hastalığı olmayan kişilerde multivitamin eksikliğinin öncelikle beklenmediğini söyledi. Uzman, yüksek doz takviyelerin karaciğer ve böbrek toksisitesine, acil diyaliz gereksinimine ve hayati risklere yol açabileceğini ifade etti.
Bilge, C vitamini takviyesinin üst solunum yolu enfeksiyonlarını önlediğine dair kanıt bulunmadığını; magnezyum eksikliğinin sık görülmediğini, yüksek doz alımda büyük kısmının bağırsaktan atıldığını; A vitamininin yağda çözünen olduğunu ve E vitamininin yüksek dozda alındığında kardiyovasküler riskleri artırdığını hatırlattı.
Vaka örneği:
Bilge, geçmişte kilo kontrolü amacıyla kullanılan ve hastanın "Çin çayı" olarak tanımladığı bir ürünün düzenli kullanımının ardından akut böbrek yetmezliği gelişen ve kalıcı hemodiyaliz gerektiren 20’li yaşlarda bir genç kadına yol açtığını aktardı. Uzman, içeriği bilinmeyen karışımların ani ve geri dönülemez tablolara sebep olabileceğini vurguladı.
Hekime danışmanın önemi ve ilaç etkileşimleri:
Bahçelievler Devlet Hastanesi Dahiliye Bölümü’nden Uzm. Dr. İyed Oğuz da, özellikle yaşlı, kalp veya diyabet gibi kronik hastalığı olan kişilerin takviye kullanmaması gerektiğini belirtti. Oğuz, sarı kantaron ve meyan kökü gibi ürünlerin kan sulandırıcılarla etkileşime girerek kanama riskini artırabileceğini, bu nedenle tedavi görenlerin doktorlarına danışmadan hiçbir takviye almamalarını önerdi.
Uzmanlar, hekime başvurulmadan alınan önerilerin sağlık sistemini meşgul ettiğini ve bazen geri dönülemez zararlar doğurduğunu; gebelerin ise bu tür ürünleri kesinlikle kullanmaması gerektiğini özellikle belirtti. Çünkü bazı toksik maddeler plasentadan geçebiliyor ve fetüse zarar verebiliyor.
Ne yapılmalı?:
Uzmanların ortak önerisi, semptomlar veya eksiklik şüphesi durumunda önce hekim kontrolüne başvurmak, gerekli tetkikler sonrası kişiye özel değerlendirme ile takviye kullanımına karar verilmesi yönünde. Doç. Dr. Müge Bilge günlük tüketime dair örnek vererek, hazır poşet bitki çaylarının günlük 1–2 paketle sınırlı tutulmasının gerekli olduğuna dikkat çekti ve D vitamini ölçümlerinin özellikle güneş ışığına yeterince maruz kalamayan kişilerde önemine işaret etti.
Sonuç olarak uzmanlar, bitki çayı ve besin takviyesi kullanmadan önce mutlaka hekimden onay alınmasını; sosyal medyadaki sağlık dışı önerilere itibar edilmemesini ve özellikle kronik hastalık, gebelik veya düzenli ilaç kullanımı olanların doktorlarına danışmadan hiçbir ürün kullanmamalarını öneriyor.
Bilinçsiz bitki çayı tüketimine dikkat: "Kilo vermek için Çin çayı kullanımıyla hemodiyaliz hastası olan kişi var"