Bintepeler gökyüzünden korunuyor: havadan izleme merkezi lidya mirasına yeni koruma sağlıyor
Bintepeler gökyüzünden korunuyor: havadan izleme merkezi lidya mirasına yeni koruma sağlıyor
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy Sardes Antik Kenti ile Bintepe Lidya Tümülüsleri için hayata geçirilen Havadan İzleme ve Güvenlik Merkezinin açılışını gerçekleştirdi. Proje, bölgedeki kaçak kazı tehdidine karşı teknolojik araçlarla erken tespit, caydırma ve müdahale imkânı sunmayı hedefliyor.
Merkezin teknik donanımı:
Merkez, Karnıyarık Tepe yakınındaki eski kazı evinin yenilenmesiyle oluşturuldu. Altyapı; uzun menzilli ve gece görüş kabiliyetine sahip iki insansız hava aracı sistemi, kapsama alanını güçlendiren üç anten sistemi, merkezi izleme, büyük ekranlar ve çevre güvenlik kameraları ile donatıldı. Bintepeler’e ilişkin izleme faaliyetleri gece gündüz sürdürülecek şekilde planlandı.
Ersoy, merkezde görev yapacak personelin İHA pilotluğu eğitimlerini tamamladığını ve gerekli sertifikasyon süreçlerinin gerçekleştirildiğini belirtti. Hedef, şüpheli hareket veya kaçak kazı girişimi tespit edildiğinde bilginin süratle Jandarma birimleriyle paylaşılması ve hızlı müdahale sağlanmasıdır.
Koruma stratejisinde teknoloji ve toplumsal sahiplenme:
Bakan Ersoy, teknolojinin tek başına yeterli olmayacağını vurguladı; yerel halka sahiplenme çağrısı yaptı. Merkezin pilot uygulama verilerinin, yeni koruma politikaları ve ek tedbirlerin geliştirilmesinde kullanılacağı belirtildi. Ersoy, projenin geniş coğrafyalara yayılmış diğer arkeolojik alanlar için de örnek teşkil edeceğini söyledi.
Projenin amacını şu sözlerle özetledi: "Bir kültür varlığını yıllar süren bir mücadelenin ardından geri getirmek büyük bir başarıdır. Asıl hedefimiz ise o eserin ait olduğu topraklardan hiç kopmamasını sağlamaktır."
Kaçakçılıkla mücadelede üç temel yapı taşı:
Bakan Ersoy, Türkiye'nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelesini önleme, uluslararası iş birliği ve iade olmak üzere üç ana başlıkta topladıklarını ifade etti. Bintepeler için geliştirilen havadan izleme sistemi, bu üç yapının ilk ayağı olan önleyici korumanın somut bir örneği olarak sunuldu.
Uluslararası iş birliği kapsamında UNESCO, INTERPOL, Dünya Gümrük Örgütü ve UNODC gibi kuruluşlarla yürütülen çalışmaların yanı sıra, ABD ile 2021'de imzalanan Mutabakat Zaptı'nın 2026 yılı için yeni bir beş yıllık dönemle uzatıldığı bildirildi. Ersoy, Manhattan Bölge Savcılığı ve HSI ile yürütülen soruşturma ve adli süreçlerin iadelerde önemli sonuçlar verdiğini kaydetti.
İadeler ve Manisa örnekleri:
Bakan, 2002'den bu yana 13 bin 474 kültür varlığının Türkiye'ye döndüğünü; bunlardan 9 bin 159'unun son sekiz yılda iade edildiğini açıkladı. Örnek iadeler arasında Marcus Aurelius heykellerinin Boubon Antik Kenti'nden dönmesi, Sidamara Lahdi ile buluşturulan Eros başı ve ABD'den getirilen Zeugma mozaik panosunun diğer parçalarla birleştirilmesi yer aldı.
Manisa özelinde, yaklaşık 2 bin 700 yıllık altın bir kolyenin Boston Güzel Sanatlar Müzesi'nden, Lidya dönemine ait bronz klinenin ise Getty Müzesi'nden bilimsel çalışmalar sonrası geri getirildiği aktarıldı. Ayrıca Manisa kökenli 10 Lidya mezar ve adak steli, Bakanlığın takibi ve FBI ile Washington Emniyet Müşavirliği arasındaki iş birliğiyle 2014'te ülkeye iade edilmişti.
Ersoy, Manisa Müzesinde açılan "Kaçış Yok" sergisinin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede farklı dönemlerden örnekleri topladığını belirtti.
Gelecek hedefleri ve teşekkür:
Bakan, Bintepeler'in yaklaşık 75 kilometrekarelik alanı ve 120'den fazla anıt mezarı barındırdığını hatırlatarak teknolojinin bu geniş alanda tehdidi erken görme, caydırma ve önleme amacına hizmet edeceğini söyledi. Geçmişte iş makineleriyle gerçekleştirilen tahribat örneklerine değinen Ersoy, benzer zararların önüne geçilmesinin önemine dikkat çekti.
Projenin gerçekleştirilmesinde Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Manisa Valiliği, Jandarma teşkilatı, yerel makamlar ve Sardis kazı ekibine teşekkür eden Ersoy konuşmasını, "Binlerce yıldır bu coğrafyanın hafızasını taşıyan Bintepeler’i, bundan sonra gökyüzünden de koruyacağız" sözleriyle sonlandırdı.
Bakan Ersoy: "Asıl hedefimiz o eserin ait olduğu topraklardan hiç kopmamasını sağlamaktır"