Çocuklar için dijital sınırlar: AB’den 13 yaş altı sosyal medya ve 15 yaş altı hesap kısıtı

AB Çocuklar Yasası ne getiriyor?

Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen bugün AB Çocuklar Yasası'nı resmen yasama sürecine sundu. Tasarı, çocukların çevrim içi ortamdaki maruziyetini sınırlamayı ve platformlara yeni güvenlik yükümlülükleri getirmeyi amaçlıyor. Komisyon sunumunda hem kamuoyu araştırmalarına hem de gençlerin günlük ekran kullanımına dair rakamlara vurgu yapıldı.

Von der Leyen, Temmuz verilerine göre Avrupalıların yüzde 92'sinin çocukların çevrim içi korunmasını güçlendirmemiz gerektiğini düşündüğünü, yaklaşık yüzde 70'inin ise siber zorbalık ve çocukların çevrim içi cinsel amaçlarla kandırılmasından endişe ettiğini aktardı. Ayrıca AB'de gençlerin günde ortalama 4–6 saat, bazı erken sosyal medya kullanıcılarının ise günde yaklaşık 7–8 saat çevrim içi zaman geçirdiği belirtildi.

Temel kurallar ve yaş aralıkları:

Tasarıyla getirilen en somut düzenlemeler şunlar:

13 yaşın altında sosyal medya kullanımı yasaklanacak. 13 yaşında olan çocuklar ise 15 yaşına kadar anne, baba veya vasi tarafından oluşturulan ve denetlenen mini hesaplar kullanabilecek. Bu mini hesapların özellikleri sınırlı olacak ve kullanıcıların bağlantı listesi, ailenin onayladığı kişilerle kısıtlanacak. Günlük kullanım süresi en fazla bir saat ile sınırlandırılacak.

15 yaşın altında kişisel hesap açılması yasaklanacak; 15–18 yaş arası kullanıcılar için platformların güvenli tasarım zorunluluğu getirilecek. Tasarı ayrıca her yaş grubuna özel koruma düzeyleri öngörüyor.

Platformlara düşen yükümlülükler:

Von der Leyen, ispat yükümlülüğünün platformların üzerine konacağını belirterek, artık sosyal medya şirketlerinin çocuklar için güvenli olduklarını kanıtlamak zorunda olduğunu söyledi. Tasarı kapsamında platformların uygulaması gereken önlemler arasında şunlar yer alıyor:

- 18 yaş altındaki kullanıcılar için "tasarım yoluyla güvenlik" prensibine uyulması; bağımlılık yapıcı, toksik veya kullanıcıyı tuzağa düşüren özelliklerin yasaklanması.

- Kullanıcı yaşlarının AB tarafından sertifikalandırılmış araçlarla teyit edilmesi ve kişiselleştirilmiş reklamların 18 yaş altındaki kullanıcılara hedeflenmemesi.

- Yabancıların çocuklara doğrudan mesaj göndermesinin engellenmesi ve çocukların yalnızca ailelerin onayladığı kişilerle bağlantı kurabilmesi.

- Video paylaşım platformları, yapay zeka sohbet botları ve çevrim içi oyunların tamamının piyasaya sunulmadan önce risk testlerine tabi tutulması ve izlenmesi. Henna Virkkunen, yapay zeka sohbet botlarının çocukları duygusal bağımlılığa sürükleyecek şekilde davranamayacağını, önceki sohbet geçmişinin sonraki konuşmalara taşınamayacağını vurguladı.

Neden böyle bir müdahale gerekiyor?

Von der Leyen, sosyal medyanın geliştiriliş amacının çocukların refahı değil, dikkatlerini çekmek ve bunun üzerinden gelir elde etmek olduğunu savundu. Buna bağlı olarak bağımlılık, uykusuzluk, depresyon, kaygı ve kendine zarar verme gibi olumsuz sonuçlara ilişkin güçlü kanıtlar bulunduğunu ifade etti. Anne babaların algoritmalarla rekabet edemeyeceğini söyleyen von der Leyen, düzenlemenin dijital dünyada da gerçek hayatta uygulanan sınırları oluşturacağını belirtti.

Komisyonun sunduğu düzenlemenin kanunlaşması için Avrupa Parlamentosu ve üye devletlerin onayı gerekecek. Tasarı yasalaşırsa, sosyal medya ve dijital hizmet sağlayıcıları çocuk güvenliği konusunda yeni bir denetim ve sorumluluk sürecine tabi tutulmuş olacak.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB Çocuklar Yasası'nın bugün resmen yasama sürecine sunulduğunu belirterek, "13 yaş altında sosyal medya yok. 15 yaşın altında kişisel hesap yok. 13 yaşında bir çocuk, 15 yaşına girene kadar ebeveynler veya vasiler tarafından oluşturulan ve denetlenen mini hesaplar kullanabilecek. Günlük süresi de en fazla bir saat ile sınırlandırılacak" dedi.