Çocukların konfor odaklı dijital dünyası dayanıklılıklarını eritiyor

Dijital deneyimler azaldıkça dayanıklılık zayıflıyor

Dijital Yaşam Enstitüsü Başkanı ve Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuncay Dilci, son araştırmalarının çocukların ekran süreleri ve konforlu yaşam koşullarının psikolojik dayanıklılık üzerinde belirgin olumsuz etkiler yarattığını gösterdiğini belirtiyor. Dilci, yeni neslin sokakta, okul yolunda ve akranlarıyla doğal sosyal ortamlarda eskisine oranla çok daha az zaman geçirdiğini vurguluyor.

Araştırmanın bulguları:

Araştırma, çocukların dijital ortamlarda daha fazla vakit geçirmesiyle birlikte gerçek hayat deneyimlerinin azaldığını ve bunun mücadele etme, sabretme, sorun çözme ile sosyal ilişkilerde kendi varlığını sürdürebilme becerilerinin gelişimini engellediğini ortaya koyuyor. Dilci, "Konforlu yaşamın ürettiği yeni nesil psikolojik dayanıksızlıkla karşı karşıyayız" diyerek duruma dikkat çekiyor.

Çocukların eskiden doğal yollarla kazandığı deneyimler, örneğin yürüyerek okula gitmek, sokakta akranlarla etkileşim kurmak ya da küçük riskleri yönetmek, günümüzde azalıyor. Ulaşımda servis kullanımının yaygınlaşması, ebeveynlerin güvenlik kaygıları ve dijital mecraların çekiciliği, bu tür organik öğrenme fırsatlarını ortadan kaldırıyor.

Sosyal yansımalar ve bireysel zayıflıklar:

Dilci'ye göre, fiziksel ortamda daha az zaman geçiren çocuklar sosyal ortamda dayanıklılık ve mukavemet gücünü geliştiremiyor. Bu durum; ekonomik karar alma, ruhsal dayanıklılık ve krizlere karşı gösterilen tepkiler gibi yaşamın pek çok alanına yansıyor. Dilci, bazı çocukların "en ufak olayda kırılgan davranış" sergilediğini ve akran ilişkilerinde kendi varlığını savunmada yetersiz kaldığını ifade ediyor.

Ayrıca dijitalleşmenin bir çıktısı olarak toplumsal yalnızlaşma olgusu öne çıkıyor: "Kalabalıklar içerisinde yalnızız" tespiti, çocukların sosyal bağ kurma biçimlerinin değiştiğine işaret ediyor. Dilci, bu nedenle çocukların gerçek yaşam deneyimleriyle yeniden tanıştırılması gerektiğini söylüyor.

Ebeveynlere öneriler:

Psikolojik dayanıklılığı güçlendirmek için ebeveyn davranışlarında da değişiklik gerektiğini vurgulayan Dilci, bazı somut adımlar öneriyor. Bu öneriler arasında çocukların her talebinin anında karşılanmaması, sorunlarını kendi başlarına çözmelerine fırsat verilmesi ve öğrenme süreçlerinin tekrarla pekiştirilmesi yer alıyor.

Dilci, ailelerin ayrıca evde ekran kullanımını sınırlaması gerektiğini belirterek, "Evde ekransız anlar, günler oluşturalım" ifadesini kullanıyor. Böylece çocukların zorluklarla tek başlarına mücadele etmeyi öğrenmeleri ve gerektiğinde yardım istemeyi bilerek sosyal destek arayışını sınırlı ama etkili biçimde kullanmaları hedefleniyor.

Bunlara ek olarak çocukların duygularını yönetme, öfke ve şiddet içerikli davranışları düzenleme becerileri üzerinde çalışılmasının önemine dikkat çekiliyor. Dilci, bu noktada güvenli aile bağlanmalarının kritik olduğunu; çocukların her türlü sorunlarını rahatça aileleriyle paylaşabildikleri bir ev ikliminin oluşturulması gerektiğini söylüyor.

Sonuç olarak araştırma, dijital ekranların ve konforlu yaşamın getirdiği kolaylıkların çocukların gerçek hayat becerilerini azaltabileceğini ve bunun da uzun vadede psikolojik dayanıklılık eksikliğine yol açabileceğini gösteriyor. Uzmanlara göre çözüm, çocukları kontrollü biçimde gerçek yaşam deneyimlerine yönlendirip, aile içi uygulamalarla dayanıklılık ve esneklik becerilerini bilinçli şekilde desteklemekten geçiyor.

Dijital çağın çocuklarında yeni tehlike, psikolojik dayanıklılık zayıflıyor