Çöpten ısı seraya: Gaziantep'te yılda 28 ton organik üretim

Gaziantep modelinde atıktan enerjiye, enerjiden tarıma

Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, Merkez Katı Atık Düzenli Depolama Sahası’nda çöpten elde edilen enerjinin atık ısısıyla kurulan domates ve çilek seralarını gezerek üretim sürecini inceledi ve hasada katıldı. Tesiste uygulanan model, atık yönetimi ile sürdürülebilir tarımı birleştirerek şehir ölçeğinde döngüsel ekonomi pratiği sunuyor.

Atık ısı tarımsal üretime dönüşüyor:

Depolamada biriken katı atıklardan oluşan metan gazı, gaz motorları ile elektrik enerjisine dönüştürülüyor. Elektrik üretimi sırasında motorların ceketinden açığa çıkan atık ısı, seraların ısıtılmasında kullanılıyor; bu sıcak su yaklaşık 80 dereceye ulaşıyor. Tesis; toplam bin 400 metrekare üretim alanı, 120 metrekare ısı merkezi ve bin 200 metrekare kapalı alandan oluşuyor ve burada tam otomatik topraksız tarım yapılıyor.

Hindistan cevizi kabuğu altyapısında yetiştirilen bitkiler, özel LED aydınlatmalarla fotosentez süreleri optimize edilerek üretim verimliliği artırılıyor. Seralarda yıllık üretim kapasitesi olarak yaklaşık 20 ton domates ve 8 ton çilek bildirildi; seraların tüm enerji ihtiyacı tesiste üretilen elektrikten karşılanıyor.

Döngüsellik, kaynak kullanımı ve dağıtım:

Gaziantep modelinde atıklar yalnızca enerjiye dönüştürülmüyor; ortaya çıkan yan ürünler de tarımsal üretimde değerlendiriliyor. Belediye bünyesindeki Oğuzeli Hayvansal Atık Biyogaz Santrali'nden elde edilen organik gübreler seralarda kullanılırken, çöp depolama sahasının elektrik ihtiyacı ise Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'ne ait güneş enerji santrallerinden karşılanıyor. Bu yaklaşım, tesis içinde hiçbir yan ürünün israf edilmemesi üzerine kurgulanan bir döngüsel ekonomi pratiği oluşturuyor.

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Merkez Katı Atık Düzenli Depolama Tesisi'ne günlük yaklaşık 2 bin ton evsel atık ulaşıyor. Düzenli depolama sürecinden elde edilen metan gazı elektrik üretiminde kullanılarak tesisin kapasitesiyle yaklaşık 4 bin hanenin elektrik ihtiyacının karşılanabileceği belirtiliyor.

Başkan Fatma Şahin incelemelerin ardından şu değerlendirmeyi yaptı: "Yaptığımız iklim master planında çöpün efektif olarak dönüşümünü sağlamak çok önemliydi. İlk etapta burada açığa çıkan ısı ile çilek seramızı oluşturmuştuk. Daha sonra domates seramızı da hazırladık. Gerçekten organik ürünlere çok ihtiyacımız var. Şu anda o kadar güzel bir koku var ki seramızda yoğun bir domates kokusu hakim etrafa. Çıkan ürünlerin hepsini de 65 yaş ve üstü vatandaşlarımıza ücretsiz dağıtıyoruz. Bu yaptığımız çalışmalardan dolayı sıfır atığa en yakın dünyadaki 20 şehirden bir tanesi olduk."

Şahin ayrıca Gaziantep'in uluslararası çevre hedeflerine ilişkin olarak COP31 toplantılarına hazırlanıldığını, Kasım ayında Antalya'da yapılacak zirvede Gaziantep Modeli'nin anlatılacağını ve hedeflerinin "sıfır atığa en yakın ilk 3 şehir" arasına girmek olduğunu belirtti.

Modelin şehir yönetimine katkısı:

Bu uygulama, katı atık yönetiminden enerji üretimine, atık ısının seralarda değerlendirilmesine ve organik gübre kullanımıyla tarımsal üretime uzanan bir zincir oluşturuyor. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, bu adımlarla çevreci ve sürdürülebilir belediyecilik örneğini hayata geçiriyor; ortaya konan model, yerel ölçekte kaynak verimliliği sağlayarak hem enerji üretimine hem de toplumsal faydaya katkı sunuyor.

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN, MERKEZ KATI ATIK DÜZENLİ DEPOLAMA SAHASI’NDA ÇÖPTEN ELDE EDİLEN ENERJİNİN ATIK ISISI DEĞERLENDİRİLEREK KURULAN DOMATES VE ÇİLEK SERALARININ TANITIMINI YAPTI. ŞAHİN, YILDA YAKLAŞIK 20 TON DOMATES VE 8 TON ÇİLEK ÜRETİLEN SERALARDA İNCELEMELERDE BULUNARAK HASADA KATILDI.