Çukurova'nın pamuklu geleneği tükeniyor: 52 yıllık yorgancının hikayesi

El emeğiyle ayakta kalma mücadelesi:

Adana'da mesleğin son temsilcilerinden olan yorgancı İrfan Tuncay (65), 13 yaşında çırak olarak başladığı mesleğini 52 yıldır sürdürüyor. Tuncay, azalan talep ve çırak bulunmaması nedeniyle yorgancılık mesleğinin yok olma noktasına geldiğini belirtiyor.

Değişen yaşam şartları ve seri üretimin yaygınlaşmasıyla, evlerde uzun yıllar kullanılan yün ve pamuk yorganların yerini fabrikasyon ürünler aldı. El emeğine dayalı üretim yapan yorgancılar, azalan sipariş ve genç kuşaklarda mesleğe ilginin azalması yüzünden işlerini sürdürmekte zorlanıyor.

Pek çok zanaat gibi geri çekilen bir meslek:

Tuncay, mesleğin eğitim zincirinin kırıldığını vurguluyor ve şunları söylüyor: "Eskiden bakırcı, kalaycı vardı, masal oldu gidiyor bu meslekler. Yorgancılıkta bu şekilde. Meslek bitiyor çünkü her şeyin hazırı var artık. Şimdi halıcı yorgancılık yapıyor, tuhafiyeci yorgancılık yapıyor. Eskiden yorgancılığı sadece yorgancı yapardı. Ben 70 yaşıma geldiğimde bırakmak zorunda kalacağım ancak bu mesleği çocuğuma bile öğretemedim."

Usta, çırak bulmanın güçleştiğini, ustalıkla öğrenilen tekniklerin ve alışkanlıkların kaybedilmesinin üretim kalitesini de etkilediğini söylüyor. Hazır ürünlerin ucuzluğu ve hızlı temini, müşterilerin el yapımı ürünleri tercih etmemesine yol açıyor.

Pamuk üretiminin gerilemesi ve kültürel kayıp:

Tuncay, pamuklu yorganların sağlıklı olduğunu ancak artık tercih edilmediğini vurguluyor: "Eskiden yataklar yorganlar hep pamuktan olurdu. O zamanlar sıhhat vardı. Nesil değişti, insan değişti, hayat değişti."

Usta, Çukurovanın pamukla özdeşleştiğini hatırlatarak pamuk tarımının daralmasının mesleği doğrudan etkilediğini anlatıyor: "Çukurova’da pamuk bitti. Eskiden Çukurova demek pamuk demekti. Pamuklar elle toplanırdı. Elle toplanan pamuk altın değerindeydi. Artık ekilmiyor ve biçilmiyor. Pamuk üretimi çok nadir yapılıyor."

Konuşmasını "Geçmişini unutan her şeyi unutur. Sen bunları unutup dışarıya bağımlı olursan iş biter" sözleriyle bitiren Tuncay, hem ekonomik hem de kültürel bir mirasın yavaşça silindiğine dikkat çekiyor. Ustanın anlattıkları, bir zanaatın yok oluşunun yalnızca üretim değil toplumsal hafıza ve sağlık tercihleri üzerinde de etkili olduğuna işaret ediyor.

İRFAN TUNCAY, AZALAN TALEP VE ÇIRAK YETİŞMEMESİ NEDENİYLE YORGANCILIK MESLEĞİNİN YOK OLMA NOKTASINA GELDİĞİNİ SÖYLEDİ.