Dere yatağı ihmali sel ve taşkınlarda zararı büyütüyor
sel ve taşkın uyarısı
Yoğun yağışlarla derelere ulaşan suyun yatağın taşıma kapasitesini aşması, sel ve taşkınları tetikliyor. Bu süreçte suyla taşınan taş, toprak ve diğer malzemeler çevreye zarar veriyor ve can ve mal kaybına yol açıyor.
neden taşkınlar artıyor:
Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ömer Kara yağışların çok yoğun olduğu dönemlerde yüzeysel akışla derelere ulaşan suyun, dere yatağının taşıyamayacağı seviyelere ulaşmasının taşkınlara neden olduğunu vurguluyor. Uzmanlara göre sel ve taşkınların belirli tekerrür süreleri bulunuyor; büyük ölçekli olaylar örneğin 50 veya 100 yılda bir görülebiliyor. 1990 yılında Trabzon’da Değirmendere ve Söğütlü’de yaşanan olaylar, bu tür afetlerin yol açtığı can ve mal kayıplarını örnekliyor.
Meteorolojik faktörler ve yoğun yağışların yanı sıra topoğrafik özellikler, jeolojik yapı, arazi kullanımı ve insan etkisi sel ve taşkınların oluşumunu ve zarar boyutunu belirliyor. Bazen dere yataklarının daraltılması veya üzerinin kapatılması gibi uygulamalar suyun doğal akışını engelleyerek riski artırıyor.
dere ıslahı ve alınan önlemler:
Sel etkilerini azaltmak amacıyla uygulanan dere ıslah çalışmaları önemli rol oynuyor. Bu çalışmalar, derelerde membadan mansaba doğru suyun akışını kolaylaştırmayı hedefliyor. Tersip bentleri ve benzeri yapılarla engelleyici unsurların önüne geçilmeye çalışılıyor ve bu tür müdahaleler ülke genelinde olumlu gelişmeler olarak değerlendiriliyor.
Prof. Dr. Ömer Kara, suyun doğal akışını sürdürebileceği alanların korunmasının hayati önem taşıdığını belirtiyor. Dere yatağının bir bölgeye sıkıştırılması durumunda suyun oraya sığmasının mümkün olmadığını, bunun da taşmaya ve çevresel zarara yol açtığını ifade ediyor. Yıllar içinde yapılan hatalardan ders çıkarılarak uygulamaların iyileştirilmeye çalışıldığına dikkat çekiliyor.
Uzmanlar, can ve mal kayıplarını önlemek için yerel yönetimler başta olmak üzere tüm tarafların üzerine düşeni yapmasının gerektiğini söylüyor. Özellikle Batı Karadeniz ve Doğu Karadeniz ile Akdeniz Bölgesi, Antalya çevresi gibi sel ve taşkına yatkın alanlarda gerekli önlemler alındığında olumsuz etkiler azaltılabiliyor.
Sonuç olarak, suyun akışına müdahalelerin sınırlandırılması, dere ıslah çalışmalarının bilimsel altyapıyla sürdürülmesi ve koruma alanlarının muhafazası sel ve taşkın zararlarını azaltmada belirleyici olacak.
TERSİP BENTLERİ VE BENZERİ YAPILARLA YÜRÜTÜLEN ÇEŞİTLİ DERE ISLAH ÇALIŞMALARI, ÜLKEMİZDE SEL VE TAŞKINLARIN ÖNLENMESİ AÇISINDAN OLUMLU GELİŞMELER OLARAK DEĞERLENDİRİLDİ.