Deria ile koy koruma dönüşümü: Fethiye Körfezi'nde dijital ve saha seferberliği

Fethiye'de yeni dönemin lansmanı yapıldı

Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan himayesinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde kapsamlı bir uygulama başlatıldı. Programda konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, projenin hem deniz üstünü hem de deniz altını korumayı amaçladığını belirtti.

Bakan Kurum, lansmanda Göcek ve Dalaman koylarını kapsayan yaklaşık 90 kilometrelik sahil şeridinde düzen sağlayacak yeni uygulamaların start aldığını söyledi. Hizmete giren uygulamalar arasında Mapa-Şamandıra Sistemi ve DERİA dijital platformu yer alıyor; ayrıca iç körfezde bir dip çamuru temizliği seferberliğine başlandı.

Mapa-şamandıra ve DERİA sistemi:

Bakan Kurum, koylardaki rastgele atılan demirlerin ve kontrolsüz çapaların deniz tabanına verdiği zararları engellemek amacıyla 926 adet sabit bağlama mapası ve 906 adet tonoz yerleştirildiğini açıkladı. Bu donanımların deniz çayırlarına ve deniz canlılarına zarar vermeyecek biçimde tasarlandığı vurgulandı.

DERİA ise bakanlığın tanımına göre denizin dijital haritası niteliğinde bir sistem. Kurum, uygulama sayesinde denizcilerin koyları, boş bağlama noktalarını ve uygunluk durumlarını harita üzerinden görebileceğini, mobil uygulama üzerinden rezervasyon yapabileceğini söyledi. Böylece hem deniz kullanıcılarının yer arama süresi azalacak hem de koyların ve altındaki ekosistemin korunması sağlanacak. Bakan Kurum projenin bu yönünü özetlerken, DERİA için “denizin Google Maps’i olacak” ifadesini kullandı.

Dip çamuru temizliği: saha çalışması ve hedefler

Denizin dibinde yıllar içinde biriken atık ve çamurun temizlenmesi için iki dip tarama gemisinin sahada görev yapacağı bildirildi. Fethiye Körfezi'nde yaklaşık 600 hektarlık alanda biriken 16 milyon metreküp dip çamurunun, üç yıl içinde çıkarılması hedefleniyor. Çalışmalar tamamlandığında iç körfezde ortalama 3,4 metrelik su derinliğine ulaşılması bekleniyor.

Bakan Kurum, proje başarısını sadece şamandıra sayısıyla ölçmediğini; deniz tabanına inmeyen her kontrolsüz çapanın, korunan deniz çayırının ve temiz kalan her koyun ayrı bir başarı olduğunu kaydetti. “Biz burada yalnızca mapa ya da şamandıra kurmuyoruz. Düzen kuruyoruz. Güven kuruyoruz. Gelecek kuruyoruz.” sözleriyle hedefin kapsamını özetledi.

Ulusal kapsam ve COP31 hazırlıkları

Kurum, yalnızca Akdeniz'de değil Türkiye genelinde bir çevre seferberliği yürütüldüğünü, Marmara Denizi'ndeki müsilaj sorunu sonrası yapılan derinlemesine çalışmalara dikkat çekti. Marmara Denizi'nin kirliliğini gidermek üzere Dünya Bankası ile sağlanan 400 milyon Euro tutarındaki dış finansmanın önemine işaret etti ve bu tür büyük projelerde kaynak, irade ve emek gerektiğini vurguladı.

Ayrıca İzmit Körfezi'nden İzmir Körfezi'ne, Eğirdir'e uzanan çalışmalara değinildi: İzmit'te dip çamuru temizliği, İzmir Körfezi için 15 maddelik acil ve kısa vadeli eylem planı uygulamaları, Eğirdir Gölü koruma projesi ile Beyşehir, Salda, Mogan ve Meke'deki çalışmalar aktarıldı. Bakan Kurum, her coğrafyanın ihtiyacına göre bilim insanlarıyla yerinde çözüm üretme yaklaşımını yineledi.

9-20 Kasım'da Antalya'da düzenlenecek COP31 Zirvesi'ne de değinen Kurum, Fethiye Körfezi'nde başlatılan uygulamalar, mapa-şamandıra sistemi, dip çamuru temizliği ve diğer saha uygulamalarının bu platformda paylaşılacağını; Türkiye'nin çözüm üreten ve model ihraç eden bir ülke olarak tecrübesini aktaracağını söyledi.

Konuşmasını Piri Reis'e atıfla tamamlayan Bakan Kurum, günümüz teknolojileriyle elde edilen harita ve sensör verilerinin arkasında aynı koruma iradesinin bulunduğunu belirtti ve “Gelin, Türkiye’nin denizlerimiz için attığı adımları birlikte büyütelim” çağrısında bulundu.

Programa Muğla Valisi İdris Akbıyık, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya, milletvekilleri, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, serbest dalış dünya rekortmeni Şahika Ercümen, sektör temsilcileri, akademisyenler ve vatandaşlar da katıldı.

COP31 BAŞKANI VE ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANI MURAT KURUM