Dijital mecralarda Türkiye-Azerbaycan kardeşliğini görünür kılma modeli
Araştırmanın kapsamı ve temel bulgular:
Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi ile İzmir Azerbaycan Derneği (İZAZDER) iş birliğinde yürütülen çalışma, 2020–2025 döneminde Türkiye ve Azerbaycan’da en çok ziyaret edilen beşer dijital haber platformunda yayımlanan haberleri mercek altına aldı. Araştırmada Türkiye’den 581, Azerbaycan’dan 484 olmak üzere toplam 1.065 haber analiz edildi ve içerikler beş ana başlıkta sınıflandırıldı: Savaş/Güvenlik, Stratejik İttifak, Ekonomi, Doğal Afet ve Kültür/Sanat.
2020 yılında İkinci Karabağ Savaşı nedeniyle iki ülke medyasında savaş ve güvenlik temalarının öne çıktığı tespit edilirken, izleyen yıllarda ekonomik iş birliği, stratejik ortaklık, afet dönemlerindeki dayanışma ve kültürel etkileşim içeriklerinin daha görünür hale geldiği belirlendi.
Medya eğilimlerinde öne çıkan ayrımlar:
Araştırma, Türk dijital haber platformlarında stratejik ittifak ve ekonomik iş birliği konularının daha düzenli işlendiğini; Azerbaycan medyasında ise halen savaş ve güvenlik temalarının ağırlıklı olduğunu, ancak son yıllarda kültür ve sanat içeriklerinin belirgin biçimde arttığını ortaya koydu. Çalışma, Türk dijital medyasındaki kültür ve sanat temalı haberlerin göreli olarak sınırlı kaldığını vurguladı.
Model önerisi ve uygulama alanları:
Çalışma, bulgulara dayanarak "Türkiye-Azerbaycan İlişkilerinin Dijital Haberlerdeki Yansımaları: Kültürel Diplomasi Perspektifinden Bir Model Önerisi" başlıklı bir e-kitapta önerilen iletişim modelini sundu. Modelin merkezinde Türkiye-Azerbaycan İlişkileri Medya Etkileşimi Modeli yer alıyor; bu model sivil toplum kuruluşları ve dijital toplulukların sosyal medyada oluşturduğu gündemlerin haber medyasına taşınmasını, haberleştirilen içeriklerin yeniden dijital platformlarda yayılmasını ve böylece iki ülke arasındaki kültürel bağların daha geniş kitlelere ulaşmasını öngörüyor.
Model kapsamında öne çıkan uygulama önerileri arasında genç kuşaklara yönelik dijital çalışmaların artırılması, ortak kültürel içerikler üretilmesi, iki ülke medyası arasında daha sıkı iş birlikleri kurulması ve ortak dijital platformların hayata geçirilmesi bulunuyor. E-kitap, bu önerileri akademik verilerle destekleyerek somut adımlar önermektedir.
Sivil toplum ve dijital stratejilerin rolü:
İZAZDER Yönetim Kurulu Başkanı Perviz Altay çalışmanın ortak değerlerin dijital mecralar aracılığıyla genç kuşaklara aktarılıp güçleneceğini belirtti. Altay, "Türkiye ile Azerbaycan’ı ortak tarih, dil, kültür ve hafıza birbirine bağlıyor. Dijital medya, ‘Tek Millet, İki Devlet’ anlayışının genç kuşaklara aktarılmasında önemli bir alan hâline geldi" sözleriyle modelin hedefini özetledi.
Çalışma, dijital diplomasinin etkisini artırmak için medya aktörleri, sivil toplum ve akademinin eşgüdümünü; ayrıca kültür, sanat, gençlik, eğitim ve ortak miras temalarının gündelik haber akışında daha görünür kılınmasını öneriyor.
Projeye akademik katkı sağlayan isimler arasında Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Abdullah Temizkan ile araştırma yazarları Doç. Dr. Selin Bitirim Okmeydan, Doç. Dr. Petek Durgeç ve Dr. Öğr. Üyesi Cudi Kaan Okmeydan yer alıyor. Çalışma, 6 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe giren Ege Üniversitesi ile İZAZDER protokolü kapsamında hazırlandı ve Global Academy Yayınevi tarafından e-kitap olarak yayımlandı.
PROJEYE AKADEMİK BİRİKİMİYLE YÖN VEREN EGE ÜNİVERSİTESİ TÜRK DÜNYASI ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ TÜRK TARİHİ ANABİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. ABDULLAH TEMİZKAN’IN YANI SIRA İZAZDER YÖNETİM KURULU BAŞKANI PERVİZ ALTAY, BAŞKAN YARDIMCISI E. ORKUN KILIÇ VE DERNEK EKİBİNİN KATKILARINA TEŞEKKÜR EDİLDİ.