Dijital mecralardaki sağlık önerilerine eleştirel yaklaşın
Dijital mecralarda sağlık bilgisine temkinli yaklaşım uyarısı:
Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Açık, 3-9 Eylül Halk Sağlığı Haftası kapsamında dijital mecralarda hızla yayılan sağlık önerilerine karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Açık, internette karşılaşılan sağlık bilgilerinin her zaman güvenilir olmadığını belirterek dijital mecralardaki her sağlık önerisine inanmayın, kararı hekiminize bırakın çağrısı yaptı.
Prof. Dr. Açık, bilgilerin kaynağının kontrol edilmesinin önemine dikkat çekti ve özellikle ilaç, takviye ve tedavi kararlarının mutlaka hekim değerlendirmesiyle alınması gerektiğini söyledi. Dijital araçların bilgiye erişimi hızlandırdığını ancak ulaşılan bilginin doğruluğunu değerlendirme sorumluluğunu da artırdığını belirtti.
Hangi kaynaklar tercih ediliyor ve sağlık okuryazarlığı neden önemli:
Açık, Dünya Sağlık Örgütü'nün sağlık okuryazarlığını sağlığın belirleyicilerinden biri olarak tanımladığını hatırlattı. Sağlık Bakanlığı'nın 2024 yılında yayımladığı Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Düzeyi ve İlişkili Faktörleri Araştırması verilerine göre, sağlıkla ilgili konularda en önemli bilgi kaynağı %69,1 ile aile hekimleri olurken nüfusun %63,7'si internet arama motorlarını, %45,1'i televizyonu ve %29,6'sı sosyal medyayı bilgi kaynağı olarak kullanıyor.
Sağlık okuryazarlığının yalnızca bilgiye ulaşmak değil, bilgiyi anlamak, güvenilirliğini değerlendirmek ve doğru şekilde kullanmak olduğunu vurgulayan Açık, bireylerin eriştikleri bilgiyi veren kişinin kim olduğuna ve hangi kaynaklara dayandırıldığına bakmaları gerektiğini söyledi.
Doğal ürünler, etkileşimler ve yapay zekâ uyarısı:
Prof. Dr. Açık, dijital mecralarda bazı bitkilerin, besinlerin ve karışımların hastalığı önleyen veya tedavi eden çözümler gibi sunulabildiğini belirtti. Bir ürün gerçekten doğal olsa bile herkes için uygun olmayabileceğini, çünkü bireylerin sağlık durumları ve tedavilere verdikleri yanıtların farklılık gösterebileceğini ifade etti.
Açık, bitkisel ürünler ve takviyelerin kullanılan ilaçlarla etkileşime girebileceğini ve bazı hastalıklarda ciddi sorunlara yol açabileceğini hatırlatarak "kesin sonuç", "tek kürle çözüm" veya "herkese uygun" gibi ifadelerin önemli uyarı işaretleri olduğunu kaydetti. Ayrıca bir içeriğin çok izlenmesi, çok paylaşılması veya tanınmış bir kişi tarafından anlatılmasının onu güvenilir kılmayacağını söyledi.
Yapay zekâ araçlarının kullanımına da değinen Açık, bu teknolojilerin konuyu anlamaya veya güvenilir kaynaklara ulaşmaya yardımcı olabileceğini ancak aynı belirti farklı hastalıkların habercisi olabileceği için kişinin sağlık durumunun yalnızca birkaç bilgi üzerinden değerlendirilemeyeceğini belirtti. Bu nedenle tanı koyma, ilaç kullanımı veya mevcut tedaviyi değiştirme gibi konuların hekime bırakılması gerektiğini vurguladı.
Son olarak Prof. Dr. Yasemin Açık, özellikle kronik hastalığı bulunanlar, hamileler, çocuklar ve düzenli ilaç kullananlar başta olmak üzere herkesin dijital mecralarda karşılaştığı sağlık önerilerini uygulamadan önce uzmanlara danışmasının önemini bir kez daha hatırlattı.
HALK SAĞLIĞI UZMANI PROF. DR. YASEMİN AÇIK, 3-9 EYLÜL HALK SAĞLIĞI HAFTASI KAPSAMINDA DİJİTAL MECRALARDAKİ BİLGİ KİRLİLİĞİNE VE SAĞLIK OKURYAZARLIĞININ ÖNEMİNE DİKKAT ÇEKTİ