Diyabet yükü büyüyor, teşhis alamayanların oranı her üçte bire ulaştı
diyabetin ülke ölçeği:
Acıbadem Eskişehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Deniz Gökalp, Türkiye'de yetişkin nüfusta diyabet görülme sıklığının son yıllarda belirgin biçimde arttığını ifade etti. On beş yıl önceki çalışmalarda oranların yaklaşık %14 civarında seyrettiğini, bugün ise bu oranın yaklaşık %20'ye ulaştığını söyledi.
Gökalp, uluslararası verilerle paralel olarak Türkiye'de de hastalığın yaygınlaştığına dikkat çekerek, yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığını ve ne yazık ki her üç diyabetli yetişkinden biri hastalığının farkında olmadığını vurguladı. Dünyada ise her 10 yetişkinden 1'inin diyabetli olduğu, yaklaşık 600 milyon kişinin bu hastalıkla yaşadığı bildiriliyor.
Hastalık yalnızca kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı kalmayıp; kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi gibi hayati organları etkileyerek ciddi halk sağlığı sorunları doğuruyor. Küresel düzeyde diyabet kaynaklı kayıpların sıklığına dikkat çeken Gökalp, diyabet nedeniyle hayatını kaybedenlerin oranının da kayda değer olduğunu belirtti.
risk faktörleri ve diyabet tipleri:
Prof. Dr. Gökalp, diyabetin farklı mekanizmalarla ortaya çıktığını ve Tip 1 ile Tip 2 diyabetin ayrımının önemine işaret etti. Tip 1 diyabette pankreasın beta hücrelerinin bağışıklık ilişkili hasarı sonucunda insülin eksikliği gelişirken, Tip 2 diyabette esas etkenin insülin direnci veya pankreastan insülin salgısındaki bozukluk olduğunu açıkladı.
Tip 2 diyabet için öne çıkan risk faktörleri arasında fazla kilo ve obezite, özellikle karın çevresindeki yağlanma, fiziksel hareketsizlik, ilerleyen yaş, ailede diyabet öyküsü ve sağlıksız beslenme yer alıyor. Gökalp, diyabetin artık yalnızca gelişmiş ülkelerin sorunu olmadığını, hastaların %75'inin düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşadığını sözlerine ekledi.
tedavi yaklaşımları ve teknolojik gelişmeler:
Diyabette tedavi yaklaşımlarının son yıllarda değiştiğini belirten Gökalp, artık her hastaya aynı tedavinin uygulanmadığını, bireyselleştirilmiş tedavi planlarının ön plana çıktığını söyledi. Tedavi seçiminde hastanın kalp hastalığı, kilo durumu, böbrek ve karaciğer fonksiyonları gibi eşlik eden durumların değerlendirildiğini anlattı.
Gökalp, uygun hastalarda kilo kontrolüne katkı ve kardiyovasküler fayda sağlama potansiyelleri nedeniyle SGLT2 inhibitörleri ile GLP-1 analogları'nın tedavide öne çıktığını belirtti. Bu ilaçların sadece glukoz kontrolü değil, eşlik eden kronik hastalıklar açısından da seçim kriteri haline geldiğini vurguladı.
Tip 1 diyabet yönetiminde halk arasında "yapay pankreas" olarak adlandırılan sistemlerin önemine de değinen Gökalp, bunun gerçek bir organ değil; insülin pompası, glukoz sensörü ve doz hesaplayan yazılımdan oluşan akıllı bir insülin uygulama sistemi olduğunu açıkladı. Bu sistemlerin kan şekeri dalgalanmalarını daha iyi yönetmeye yardımcı olduğunu söyledi.
Ayrıca sürekli glukoz izleme sistemlerinin (CGM) günlük takibi kolaylaştırdığını, kola takılan küçük sensörlerle glukoz değerlerinin düzenli aralıklarla ölçülüp cep telefonlarından takip edilebildiğini belirtti. Ancak Gökalp, CGM'in her durumda parmak ucundan ölçümü tamamen ortadan kaldırmadığını ve takip ile tedavi yöntemlerinin diyabet tipi, hasta yaşı ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenmesi gerektiğini hatırlattı.
GÖKALP, TÜRKİYE'DE YETİŞKİN NÜFUSTA DİYABET GÖRÜLME SIKLIĞININ YÜZDE 20'YE ULAŞTIĞINI BELİRTEREK, HER 3 DİYABETLİ YETİŞKİNDEN BİRİNİN HASTALIĞININ FARKINDA OLMADIĞINI VURGULADI.