Doğu Karadeniz'den küresel masaya: Çayeli Bakır'ın sürdürülebilir kalkınma modeli

çayeli bakır COP31'de yerel deneyimi paylaşacak:

Çayeli Bakır İşletmeleri Genel Müdürü Ali Can, şirketin Cengiz Holding çatısı altında bu yıl Antalya'da gerçekleştirilecek COP31'in paydaşlarından biri olan grup bünyesinde yer alacağını ve yerel ölçekte edindikleri deneyimleri uluslararası platformda paylaşacaklarını açıkladı.

madencilikten öte bir kalkınma vizyonu:

Can, madenciliği yalnızca yer altı zenginliklerini ekonomiye kazandırma faaliyeti olarak görmediklerini; bölgenin sosyal, ekolojik ve ekonomik gelişiminin kurumsal sorumluluklarının ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı. Yerel ihtiyaçları belirleme süreçlerini Toplum Danışma Kurulu ve doğrudan üreticilerle temas halinde yürüttüklerini belirten Can, projelerin etkisini yalnızca üretim miktarıyla değil, teknik kapasite, yerel katılım ve ekonomik sürdürülebilirlik boyutlarıyla değerlendirdiklerini ifade etti.

"Bir işletmenin faaliyet gösterdiği bölgedeki etkilerini değerlendirirken istihdam ve ekonomik katkının yanı sıra çevresel etkileri, yerel halkla ilişkileri ve bölgenin uzun vadeli gelişimine sağladığı katkıyı da dikkate almak gerekiyor," diyen Can, bölgenin geleneksel üretim modellerini canlandırmanın ve unutulan iyi örnekleri yeniden hayata geçirmenin önemine dikkat çekti.

12 yıllık başarı: arıcılığı geliştirme projesi:

2014 yılında başlatılan Arıcılığı Geliştirme Projesi, Doğu Karadeniz'in biyolojik mirasını korurken üreticilerin sahiplenebildiği bağımsız bir modele dönüştü. Başlangıçta teknik eksiklikler nedeniyle yüzde 50'nin üzerinde seyreden koloni kayıpları, verilen eğitim ve teknik desteklerle yüzde 5'in altına indirildi.

Proje 2014'te 310 kovanla başladı; 2015'te destek 1.110 koloni seviyesine çıkarıldı ve koloni varlığı uzun yıllardır 1.000'in üzerinde sabitlendi. Bal üretimi proje öncesindeki yaklaşık 2,5 tondan 8 tonun üzerine taşındı. 2017'de üreticilerin kooperatifleşmesiyle ana arı, propolis, polen ve arı keki gibi katma değeri yüksek ürünlerin üretimine geçildi.

Proje kapsamında düzenlenen eğitimlerle toplam 296 arıcı sertifikalandırıldı; bunların 68'i kadın oldu. Yalnızca 2025 yılı verilerine göre arıcıların ürettiği ürünlerin toplam ekonomik değeri 322 bin ABD doları seviyesine ulaştı.

bereketli bahçeler ve tarımsal çeşitlilik:

Çayeli Bakır, tarımsal çeşitliliği artırmak amacıyla hayata geçirdiği Bereketli Bahçeler Projesi ile yaklaşık 15 bin çay fidanı yetiştirilmesine katkı sağladı ve likapa, limon, mandalina, karayemiş ile kestane türlerinden yaklaşık 2.500 ağaç dikimi gerçekleştirildi. Rize İl Tarım Müdürlüğü ile iş birliği içinde düzenlenen budama ve aşılama eğitimleri üreticilerin teknik bilgi düzeyini güçlendirdi.

Bu çalışmalar, yalnızca fidan desteği sağlamakla kalmayıp doğru üretim tekniklerinin yaygınlaşmasını, yerel bitki çeşitliliğinin korunmasını ve bireylerin kendi bahçelerinde süreklilik arz eden üretim yapabilmesini hedefliyor. Ali Can, arıcılık ve tarımsal üretim adımlarını birbirini tamamlayan uygulamalar olarak tanımladı.

Uygulamadan yararlanan üreticiler de değişimi hissediyor. Arıcı Eyüp Yılmaz, 2014'te sağlanan kovan ve petek desteği ile saha uzmanlarının düzenli müdahalelerinin arıcılığı canlandırdığını belirtti.

gelecek için kalıcı miras:

Can, geleceğe bırakılacak mirasın rakamsal başarıların ötesinde güçlü ve sürdürülebilir bir ekosistem olması gerektiğini söyledi. Önümüzdeki dönemde önceliklerinin bölgenin ihtiyaçlarını paydaşlarla birlikte belirlemek, Kafkas arısı ana arı üretimini geliştirmek, üreticilerin teknik kapasitesini artırmak ve katma değerli ürünleri desteklemek olduğunu aktardı.

Cengiz Holding çatısı altında yürütülen çalışmaların ortak felsefesi olarak Can, projelerin her bölgede aynı reçeteyle değil, o bölgenin dinamiklerine uygun ve kalıcı sonuçlar üreten çözümlerle uygulanmasının önemine vurgu yaptı.

ARI UZMANI ARICIYI BİLGİLENDİRDİ.