Düzce'nin 12 kasım tanıkları: yaraları sarmak ve yeniden kurmak
27 yıl sonra tanıkların anlatısı
12 Kasım 1999’da Düzce’yi sarsan depremin üzerinden 27 yıl geçti. Düzce Belediye Başkanı Dr. Faruk Özlü ile o geceyi yaşayan belediye personeli, kentin yaşadığı yıkımı, arama-kurtarma çalışmalarını ve sonraki yeniden yapılanma sürecini Düzce Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü için anlattı. Anlatılanlar, hem o gecenin kaosunu hem de sonrasında atılan adımların izlerini gözler önüne seriyor.
Başkan Özlü’nün ulaşım çabası ve ilk gözlemler:
O dönemde Savunma Sanayii Müsteşarlığı’nda görev yapan Dr. Faruk Özlü, Ankara’da bulunduğunu ve deprem haberini alır almaz ailesine ulaşmaya çalıştığını belirtti. Toplantıya katılmayı iptal ederek özel araçla yola çıktığını söyleyen Özlü, Bolu güzergâhının kapalı olması nedeniyle Akyazı ve Sakarya üzerinden ilerlediklerini, sabah 06.00-06.30 civarında Düzce’ye ulaşabildiklerini aktardı.
Özlü, köylerindeki evin yıkılmadığını ancak hasar gördüğünü, anne, baba ve ablasını sağ görmekten büyük mutluluk duyduğunu ifade etti. Şehir merkezindeki manzara içinse "şehirde gördüğüm manzara çok korkunçtu" sözlerini kullandı; binaların yan yatması, yoğun arama-kurtarma faaliyetleri ve yaygın yıkımın derin etkisini vurguladı.
Yeniden yerleşim ve yapılaşma politikası:
12 Kasım’ın yol açtığı ağır yıkım, yeni yerleşim alanlarının belirlenmesini zorunlu kıldı. Başkan Özlü, bugün yaklaşık 50 bin kişinin yaşadığı Bahçeşehir bölgesinin bu süreçte doğru bir tercih olduğunu ve Düzce’nin kuzey hattının zemin açısından daha uygun olduğunu belirtti. Kaynaşlı’dan başlayıp Bahçeşehir, Konuralp ve Boğaziçi üzerinden Çilimli’ye uzanan kuzey hattı, daha yüksek rakım ve sağlam zemin açısından tercih edildi.
Özlü, Düzce’nin konut stokunun yaklaşık yüzde 80 oranında yeni yapılardan oluştuğunu, bu yapılar sayesinde 23 Kasım 2022 depreminde can kaybı yaşanmamasının yeni yapı stokunun başarısını gösterdiğini söyledi. Göreve geldikten sonra yüksek katlı yapılaşmaya son verildiğini, bugün için yapılaşmanın maksimum zemin+4 ile sınırlandırıldığını ve yatay mimariyi önceleyen bir politika izlendiğini vurguladı.
Belediye personelinin tanıklıkları
Depremin ilk anından itibaren görev başında olan belediye personeli, o gecenin kaotik atmosferini ve sonrasındaki fedakârlıkları anlattı. Dönemin Hesap İşleri Müdürü Vahap Demirel, kırmızı ışıkta beklerken başlayan sarsıntıyla birlikte ortalığın kaosa döndüğünü; Celal Kasapoğlu Caddesi’ndeki binaların neredeyse yüzde 90’ının yıkıldığını, yolların kapandığını aktardı.
Harita teknikeri Ahmet Bayar, "binalar pasta gibi kat kat üst üste yığılmıştı" sözleriyle gördüklerini özetledi. Bilgi İşlem Müdürü Halit Ramazan Kubilay ise ailesiyle evde olduklarını, daha önce hazırladığı deprem köşesinde toplandıklarını ve sabaha kadar tekrar eden artçı sarsıntılar nedeniyle büyük korku yaşadıklarını anlattı.
Arama-kurtarma ve ekiplerin fedakârlığı:
Felaketin ilk saatlerinde şehre yardım malzemeleri gece yarısından sonra gelmeye başladı; helikopterler, TIR’lar ve kamyonlar destek sağladı. Vahap Demirel, o gece itfaiye ekiplerinin büyük bir özveriyle çalıştığını, bazı itfaiyecilerin görev şehidi olduğunu belirterek arkadaşlarının kurtarılması, yangınlara müdahale ve arama çalışmalarının eş zamanlı yürütüldüğünü anlattı.
Ahmet Bayar zemindeki değişimi somut bir örnekle paylaştı: deprem öncesi ve sonrası aynı mesafe ölçümlerinde arada 80 cm fark çıktığını, yarıkların zemini değiştirdiğini söyledi. Bu tür gözlemler imar ve yer seçim kararlarında belirleyici oldu.
Belediye hizmetleri ve altyapının yeniden kurulması:
17 Ağustos 1999’dan beri hasarlı olan belediye binası, 12 Kasım sonrasında hizmetlerin çadırda sürülmesine yol açmıştı. Bilgi işlem altyapısının yeniden kurulması için kısa sürede yoğun bir çalışma yürütüldü; özellikle vatandaşların hasar tespitinde gerekli emlak beyanı ve su faturası gibi belgeleri ibraz edebilmeleri için kayıtlara hızlı erişim gerekiyordu.
Vahap Demirel, belediyeye tahsis edilen prefabrik binada birçok müdürlüğün 2005 yılına kadar hizmet verdiğini aktardı. Bu dönem, hem geçici mekanların hem de yeniden inşa süreçlerinin uzun soluklu olduğunu gösteriyor.
Geleceğe bakış: alınan dersler
Deprem sonrası Düzce’ye uluslararası destekler de ulaştı; Kubilay Japon uzmanların risk haritaları ve teknolojik destek sağlamak için çalıştığını hatırlattı. İmar Müdürlüğü’nün öncülüğünde yeni konut alanları incelendi ve Bahçeşehir bölgesi zemin uygunluğu nedeniyle tercih edildi.
Belediye çalışanlarının ortak değerlendirmesi, yapı yönetmeliklerinin sıkı uygulanmasının, planlı yer seçiminin ve yatay mimari tercihinin kenti daha güvenli hale getirdiği yönünde. Ahmet Bayar’ın sözleriyle, "Ben bir sonraki depremde Düzce’nin çok daha sağlam çıkacağını düşünüyorum." Bu tespit, hem yaşanan acıların hem de atılan somut adımların bir sonucu olarak öne çıkıyor.
DÜZCE’DE 12 KASIM 1999’DA YAŞANAN VE HAFIZALARDAN SİLİNMEYEN BÜYÜK DEPREMİN ÜZERİNDEN 27 YIL GEÇTİ. DÜZCE BELEDİYE BAŞKANI DR. FARUK ÖZLÜ, 12 KASIM 1999 DEPREMİNDE ANKARA’DAN DÜZCE’YE GELİŞİNİ, ŞEHİRDE KARŞILAŞTIĞI BÜYÜK YIKIMI VE ŞEHRİN YENİDEN YAPILANMA SÜRECİNİ ANLATTI.