Efelerin körüklü çizmesini yaşatan son usta Hasan Hüseyin Öter

Efelerin mirasını tek kişilik atölyede yaşatıyor

Hasan Hüseyin Öter, İzmir'in Tire ilçesine bağlı Karateke Mahallesi'nde yarım asrı aşkın süredir körüklü çizme yapıyor. 76 yaşındaki usta, 1961'de başladığı çıraklık döneminden bu yana toplam 65 yıl boyunca deriye şekil vererek, bölgenin en zahmetli zanaatlarından birini tek başına sürdürüyor. Atölyesi, hem üretim hem de hatırlama mekanı; burada her parça, Yörük-Türkmen geleneğinin bir izini taşıyor.

Öter'in hayat hikâyesi, mesleğe babası tarafından götürüldüğü ve içerde yanan mangalın sıcaklığını görüp çırak olmayı istediği anla başlıyor. 1969'a kadar ustasının yanında yetişen Öter, 1970'te kendi dükkânını açtı ve o dönemki Ahilik geleneğine uygun şekilde ustalardan geçerek işini resmiyete döktü.

Zorlu teknik ve akordeon körük:

Öter, bugün dünyada bu tekniği uygulayan son usta olarak tanınıyor. Ustanın uzmanlaştığı model, kaynaklarda akordeon çapraz körük olarak geçen ve 1950'de ustası Elvan Kahya tarafından geliştirilen bir teknik. Hakiki körüklü çizmenin ayırt edici özelliği, yürürken çıkardığı 'gırç gırç' sesidir; bu ses, kaliteli deri katmanlarının ve özel körük kıvrımlarının birbirine temas etmesiyle meydana geliyor ve giyene ayrı bir heybet kazandırıyor.

Öter, benzer görünümlü ama ahşap kalıplar üzerinde üretilen taklit körüklerin zamanla formunu kaybettiğini, kendi yönteminde ise derinin doğal formuyla işlenerek hem sesin hem de şeklin ömür boyu korunduğunu vurguluyor.

Kültürel miras, sokak şenliklerinden müzeye:

Körüklü çizmeler eskiden zenginliğin ve asaletin simgesiydi; bugünse Antalya, İstanbul ve Ege'deki Yörük-Türkmen şenlikleriyle sınırlı bir talep görüyor. Öter, dana ve keçi derisini özenle işleyerek talepler doğrultusunda özel siparişler üretiyor. Usta, zanaatın para kazanmanın ötesinde bir sevgi işi olduğunu belirtiyor ve ne yazık ki arkasından aynı tekniği sürdürecek bir usta kalmadığını söylüyor.

Öter için teselli kaynağı, emeğinin bir parçasının tarihte yer bulmuş olması: ürettiği çizmelerden biri Cumhurbaşkanlığı Müzesi'nde sergileniyor. Usta, sanat ölse bile eserlerin tarih içindeki yerini koruyacağından emin; atölyesinde kalan her bir çizme, hem bir zanaat örneği hem de bir kültürel hafıza taşıyor.

KUVAYI MİLLİYE KAHRAMANI EFELER'İN VE YÖRÜK TÜRKMENLERİ'NİN MİRASI OLAN KÖRÜKLÜ ÇİZMENİN DÜNYADAKİ SON USTASI HASAN HÜSEYİN ÖTER, YARIM ASRI AŞKIN SÜREDİR DERİYE ŞEKİL VERİYOR