El emeğiyle bağlama üretiyor, çalmayı fırsat bulamıyor

El emeğiyle bağlama üretiyor, çalmayı fırsat bulamıyor

Gaziantep'te yaşayan 66 yaşındaki usta Enver Arslanyürek, henüz 12 yaşında mobilya yapımını öğrenmesinin ardından yaklaşık 30 yaşında mesleğini bırakıp bağlama yapımına yöneldi. Kendi atölyesini kurduktan sonra 36 yıldır saz yapımı ve tamiriyle uğraşan Arslanyürek, yıllar içinde farklı ölçü ve özelliklerde bağlamalar üretmeyi sürdürdü.

İmalat süreci ve ağaç seçimi:

Arslanyürek, sazın her aşamasını tek başına gerçekleştiriyor; ağaç seçiminden kesime, şekillendirmeden son işlemlere kadar tüm üretim elinden çıkıyor. Dut, maun ve ardıç gibi farklı ağaçların ses karakterlerini gözeterek işleyen usta, her parçada ince işçilik uyguluyor. Kendi tanımlamasıyla, enstrümanların sesini belirleyen en önemli unsurlardan biri işçilik; ardıç yumuşak yapısıyla, dut ise farklı bir tınıyla öne çıkıyor.

Yaptığı bağlamaları ve tamir ettiği sazları Türkiye'nin çeşitli illerine gönderiyor; ayrıca gitar, keman ve ud gibi enstrümanların bakım ve onarımını da yapıyor. Haftalık iş yoğunluğu içinde tamir işleri öne çıkıyor; usta haftada ortalama 8-10 tamir yapıyor, bu nedenle yeni bir bağlama üretimi ancak zaman kalırsa gerçekleştiriliyor.

Çalma konusundaki çelişki:

İlginç olan ise Arslanyürek'in uzun yıllardır enstrüman üretmesine rağmen bağlama çalamıyor olması. Kendi ifadesiyle, işe geç başlaması ve yoğun atölye temposu nedeniyle kursa gitmeyi ve çalmayı öğrenmeyi ihmal etmiş: "Hep saz yapmaktan, bağlama yapmaktan, tamir yapmaktan bir türlü çalmaya zaman bulamadım." Bu durumu duyanlar genellikle şaşırıyor, ancak usta işi ve sesi test ederken enstrümanın göğsüne vurarak sesini kontrol ettiğini; ağacın kalınlığı ve inceliğine bakarak son kararını verdiğini söylüyor.

Arslanyürek, mesleğe mobilyacı olarak başladığını ve amcasının oğlu ile birlikte çalıştıktan sonra kendi iş yerini açtığını belirtiyor. Kısa bir sözle duygusunu da paylaşıyor: "Şu an çok mutluyum".

Fiyatlandırma konusunda usta, üretim maliyeti ve kaliteye göre ücretlerin değiştiğini aktarıyor: "Sazın tanesi 4 bin liradan başlıyor. Kalitesine göre değişiyor." Eğer yalnızca bağlama üretimine odaklansa, bir enstrümanın ortalama 10 gün sürdüğünü belirtiyor.

Yılların getirdiği deneyim, Arslanyürek'in işini görsel ve işitsel yönleriyle eş zamanlı değerlendirmesini sağlıyor. El emeğiyle ortaya çıkan bağlamalar, usta ellerinden çıkıp müzikseverlere ulaşırken, üreticinin kendine ait bir çalma pratiğine vakit ayıramaması da bu mesleğin günlük gerçeklerinden biri olarak kalıyor.

ENVER ARSLANYÜREK