Elektronik sigarada 'zararsız' algısına karşı uyarı: gençler risk altında
Uyarı ve temel bulgu:
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Adem Dirican (VM Medical Park Samsun Hastanesi), elektronik sigaraların yalnızca su buharı ürettiği düşüncesinin yanlış olduğunu belirtti. Bu cihazların içlerindeki sıvıyı ısıtarak solunum yoluyla akciğerlere ulaşan bir aerosol oluşturduğunu söyleyen Dirican, bu aerosolün nikotin, çok küçük parçacıklar, ağır metaller ve çeşitli zararlı kimyasallar içerebileceğini aktardı.
Akciğer sağlığı ve ağır olgular:
Dirican, solunan maddelerin akciğerlerin derin bölgelerine kadar ulaşabildiğini, bunun hava yollarında tahrişe ve iltihabi yanıtlara yol açabileceğini vurguladı. Elektronik sigara ve benzeri ürünlerin kullanımı ile ilişkilendirilen ve hastane tedavisi gerektiren ağır akciğer hasarı vakalarının bildirildiğini ifade ederek, bu ürünlerin zararsız olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
EVALI ve 2019 salgını:
Elektronik sigara ile ilişkili akciğer hasarı EVALI adıyla anılmaktadır. Dirican, özellikle 2019 yılında ABD'de görülen salgında yoğun bakım gerektiren ve ölümle sonuçlanan vakalar bildirildiğini; bu salgında çoğunlukla THC içeren ürünler ile bazı ürünlerde tespit edilen E vitamini asetatı arasında güçlü bir ilişki saptandığını aktardı. Bununla birlikte tüm vakaları tek bir nedene bağlamanın doğru olmadığını, ürün içeriklerinin belirsiz olmasının risk değerlendirmesini zorlaştırdığını belirtti.
Gençleri hedefleyen tasarımlar ve bağımlılık riski:
Dirican, elektronik sigaraların farklı aromalar ve cazip tasarımlarla gençler için çekici hale geldiğini, merak ve arkadaş çevresinin etkisiyle başlayan kullanımın nikotin bağımlılığına dönüşebileceğini ifade etti. Nikotinin gelişimi devam eden ergen beyninde dikkat, öğrenme ve dürtü kontrolüyle ilişkili işlevleri olumsuz etkileyebileceği üzerinde duruldu. Ailelerin, çocuklarıyla yargılayıcı olmayan bir iletişim kurarak bu ürünlerin risklerini açıkça konuşmasının önemine vurgu yapıldı.
Belirtiler ve sağlık başvurusu:
Elektronik sigara kullanan kişilerde görülen belirtilerin ihmal edilmemesi gerektiğini söyleyen Dirican, öksürük, nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi şikayetlerin sağlık kuruluşuna başvurmayı gerektirebileceğini belirtti. Özellikle ani veya şiddetli nefes darlığı durumunda acil değerlendirme gerektiğini vurguladı. Ayrıca kişilerin kullandıkları ürünleri ve içeriklerini sağlık ekibiyle paylaşmasının tanı ve değerlendirme sürecine yardımcı olacağını aktardı.
Dirican son olarak, elektronik sigaraların uzun vadeli sağlık etkilerinin araştırılmaya devam ettiğini; mevcut bilgilerin bu ürünlerin risksiz olmadığını gösterdiğini belirtti. Özellikle gençlerin ve hiç sigara kullanmamış kişilerin elektronik sigaraya başlamaması gerektiğini; nikotin bağımlılığı olanların ise bırakma sürecinde sağlık profesyonellerinden destek almasının önem taşıdığını söyledi.
GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM DİRİCAN