Erhürman: lefkoşa’da hazırlık olmadan sonuç odaklı 5+1 mümkün değil
Erhürman görüşmeyi değerlendirdi
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi lideri Nikos Hristodulidis ile yaptığı görüşmenin ardından düzenlediği basın toplantısında, 'an itibarıyla yeni bir 5+1’in toplanmasının şartları oluşmuş değil' dedi. Erhürman, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in New York açıklamalarına atıfla, şu anda New York’ta herhangi bir üçlü görüşme veya 5+1 programı bulunmadığını aktardı.
Sonuç odaklı 5+1 vurgusu:
Erhürman, bir 5+1 toplantısının gerçekleşmesini istediklerini ancak bunun 'results oriented' yani sonuç odaklı olması gerektiğini belirtti. Bu nedenle Lefkoşa’da ön hazırlıkların yapılmasının zorunlu olduğunu söyledi: 'Bir 5+1 toplanmasını elbette istiyoruz. Ama bu 5+1’in anlamlı sonuç verecek, sonuç odaklı bir 5+1 olabilmesi için de Lefkoşa’da gerekli hazırlıkların yapılması gerektiğini düşünüyoruz.'
Geçmiş süreçlerden alınan dersler:
Erhürman, 2004 Annan Planı referandumları, 2017 Crans-Montana süreci ve önceki lider görüşmelerine (Talat-Hristofyas, Eroğlu-Anastasiadis) atıfla, daha önceki süreçlerden sonuç çıkmadığını ve bu nedenle bu kez farklı bir yaklaşımın gerekli olduğunu vurguladı. Guterres’in 'Daha önce yapılan hataları tekrarlayamayız' ifadesine de dikkat çekti ve bu sözü önemli bulduğunu söyledi.
Görüşmenin niteliği ve ele alınan konular:
Erhürman, Hristodulidis ile yapılan görüşmenin bir önceki görüşmeye kıyasla 'göreceli olarak daha iyi' geçtiğini belirtti. Görüşmede güven oluşturucu önlemler, metodoloji ve öze ilişkin konular ele alındı; Hristodulidis bazı yeni düşünceler sundu, KKTC tarafı da kendi önerilerini aktardı.
Güveni aşındıran eylemler ve örnekler:
BM Genel Sekreteri ve Kişisel Temsilci Maria Angela Holguin’in güven oluşturucu önlemleri 'sine qua non' yani 'olmazsa olmaz' olarak nitelendirdiğini hatırlatan Erhürman, güven artırma çabaları sürerken aynı zamanda güveni zedeleyecek adımlardan kaçınılması gerektiğini söyledi. Örnek olarak KKTC’deki iki festivalin iptal edilmesi için girişimler, Barcelona Futbol Akademisi’nin Lefkoşa’daki faaliyetinin engellenmesi yönündeki girişimler, KKTC temsilcisinin ara bölgede büyükelçilerle yaptığı toplantıya ilişkin girişimler ve Avrupa Parlamentosu’nda Kıbrıslı Rum parlamenterlerin girişimleriyle alınan kararlar gösterildi. Erhürman, bu adımları 'var olduğu kadarıyla bile aşındıran hareketler' olarak nitelendirdi ve konuları Avrupa Birliği ile Birleşmiş Milletler nezdinde paylaştıklarını söyledi.
Güven oluşturucu önlemlerdeki durum:
BM Genel Sekreteri’nin dile getirdiği 7 konu arasında yeni geçiş noktaları, mayınların temizlenmesi, afetlerde ortak mekanizma kurulması, düzensiz göçle ilgili ortak mekanizma, spor meselesi, karma evliliklerden doğan çocukların Avrupa Birliği vatandaşlığı ve sivil toplum yapısına ilişkin başlıklar bulunuyor. Erhürman, 'Biz de demiştik ki bunlardan 6 tanesini zaten biz Sayın Genel Sekreter’in bizimle görüşmesinde kabul ettik. Bir tanesi, yani yeni geçiş noktaları konusunda henüz uzlaşma yok' diyerek 7 maddeden 6'sının KKTC tarafından kabul edildiğini belirtti.
Karma evliliklerden doğan çocukların AB vatandaşlığı konusunu 'insani bir konu' olarak niteleyen Kıbrıs Rum tarafının açıklamalarına karşın, Erhürman bu başlığı kendileri açısından bir insan hakkı ihlali boyutuyla değerlendirdiklerini kaydetti.
Metodoloji ve öze ilişkin ilerleme:
Dört maddelik metodoloji üzerinde henüz tam mutabakat sağlanmadığını belirten Erhürman, bu çerçevede birinci maddede taraflar arasında anlaşma bulunmadığını söyledi. Öze ilişkin konularda ise her iki tarafın birbirinin görüşlerini dinleme aşamasında olduğunu ifade etti ve 'Tablo net olarak budur' diyerek mevcut durumun özetlendiğini belirtti.
Çözüme bakış ve son söz:
Erhürman, 'Benim için çözümsüzlük çözüm değildir' ifadesini tekrarladı. Kıbrıs Türk halkının çözüm iradesini temsil ettiğini, bu iradenin sadece kendisine oy verenlerle sınırlı olmadığını vurguladı. 'Çözüm olsun da ne olursa olsun' gibi bir yaklaşım benimsemediklerini, ancak gerçekçi ve sonuç odaklı bir çözüm arayışını sürdüreceklerini ifade etti. Sürecin ilerlemesi için Lefkoşa’daki hazırlıkların tamamlanmasının ve güven oluşturucu adımların hayata geçirilmesinin kritik olduğunu yineledi.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Nikos Hristodulidis ile yaptığı görüşmenin ardından düzenlediği basın toplantısında, "An itibarıyla yeni bir 5+1’in toplanmasının şartları oluşmuş değil. Bir 5+1 toplanmasını elbette istiyoruz. Ama bu 5+1’in anlamlı sonuç verecek, sonuç odaklı bir 5+1 olabilmesi için de Lefkoşa’da gerekli hazırlıkların yapılması gerektiğini düşünüyoruz" dedi.