Ana Sayfa

Eti Bakır entegre üretimle madencilikte kaynak döngüsünü büyütüyor

Giriş: Okuma: ~4 dk Editör: Deniz Yılmaz
Paylaş
Eti Bakır, entegre üretimle yılda yaklaşık 500 bin ton ikincil hammadde geri kazanıyor; enerji ve su verimliliği ile döngüsel ekonomi odaklı çalışıyor.

Entegre model: atıktan hammaddeye dönüşüm:

COP31 kapsamında konuşan Eti Bakır Sürdürülebilirlik ve Yönetim Sistemleri Direktörü Gamze Şen Topal, şirketin entegre üretim modeliyle atıkların değerlendirilmesine dayalı bir işletme ağı kurduğunu anlattı. Topal, model sayesinde işletmeler arası akışların düzenlendiğini, bir tesisten çıkan çıktının başka bir tesisin girdisine dönüştürüldüğünü vurguladı. Bu yaklaşımla yılda yaklaşık 500 bin ton ikincil hammadde geri kazanılıyor.

Samsun'da konsantre bakır cevherinden katot bakır üretimi yapılırken atık gazlardan asit ve buna bağlı gübre üretimi gerçekleştiriliyor. Kastamonu Küre'deki pirit konsantresi ise Mardin Mazıdağı tesisine hammadde olarak aktarılıyor; burada bakır, kobalt ve çinko gibi değerli metaller geri kazanılırken aynı zamanda asit ve gübre üretimi de yapılıyor. Topal, bu yapıyı 'bir işletmemizin çıktısını başka bir işletmemizin girdisine dönüştürüyoruz' sözleriyle özetledi.

Enerji, su ve karbon yönetimi:

Şirketin sürdürülebilirlik çalışmalarının üretim süreçlerine doğrudan yansıdığını belirten Topal, enerji verimliliği projelerinin ilk sürdürülebilirlik raporunda 12 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesine katkı sağladığını ve Kapsam 1 emisyonlarında %11 azalma raporladıklarını aktardı. Ayrıca güneş enerji yatırımlarının da etkisi dikkat çekiyor: Mardin ve Ağrı'daki güneş enerji santralleriyle yılda yaklaşık 160 bin MWh yenilenebilir elektrik üretiliyor ve bunun karşılığında yaklaşık 100 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesine katkı sağlanıyor.

Su yönetiminde ise performans artışı göze çarpıyor. 2024 performansına göre sistem iyileştirmeleriyle 3,2 milyon metreküp su tasarrufu sağlandığı ve Küre'de proses suyunun yaklaşık %92'sinin geri kazanılarak yeniden kullanıldığı belirtildi. İşletmelerde kapalı devre prosesler ve geri kazanım uygulamaları suda dayanıklılığı artırmayı hedefliyor; tesislere göre geri kazanım oranları %80 ila %95 arasında değişiyor.

İklim ve doğa bağlantılı risk değerlendirmesi:

Eti Bakır, iklim ve biyolojik çeşitlilik bağlantılı riskleri birlikte ele alan bir değerlendirme raporu hazırladı. 2025 verileriyle hazırlanan 'İklim ve Doğa Bağlantılı Risk ve Fırsat Değerlendirme Raporu'nda sekiz işletme incelendi ve uluslararası çerçeveler olan TCFD ile TNFD kullanıldı. Topal, raporun TNFD kapsamında doğa bağlantılı risklerin değerlendirildiği ilk örneklerden biri olduğunu belirterek, işletme bazlı risk değerlendirmesinin su kıtlığı, aşırı yağış, heyelan veya habitat hassasiyeti gibi önceliklerin belirlenmesinde kritik olduğunu söyledi.

Rehabilitasyon ve biyoçeşitlilik çalışmaları:

Rehabilitasyon faaliyetlerinin başarısının yalnızca dikilen fidan sayısıyla ölçülemeyeceğini vurgulayan Topal, takip edilen göstergelerin fidan tutma oranları, toprağın durumu, yerel bitki örtüsünün gelişimi, erozyon ve yaban hayatına ilişkin gözlem verileri olduğunu söyledi. Şirket genel performansını %90 seviyelerinde olarak değerlendirdi.

Mazıdağı'ndaki rehabilitasyon alanında yaşanan orman yangınında yaklaşık 70 hektarlık alanın 23 hektarı etkilendi; yangın sonrasında yaklaşık 28 bin 800 fidanla yeniden ağaçlandırma yapıldı. Topal, performans değerlendirmelerinde dikim sayısının yanı sıra alanın maruz kaldığı iklimsel ve çevresel koşulların da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtti.

Operasyonel uygulamalar ve lojistik:

Eti Bakır, lojistikle ilişkili çevresel etkileri azaltmaya yönelik pratik çözümler de uyguluyor. Murgul'da kurulu 62,5 kilometrelik hidrolik taşıma hattı, cevher taşımasında yol kaynaklı etkiyi düşürüyor. Cerattepe'de kullanılan teleferik sistemi ise orman içi karayolu taşımacılığına bağlı olarak yılda yaklaşık 1 milyon litre yakıt tüketiminin ve buna bağlı emisyonların önlenmesini sağlıyor.

Topal, rehabilitasyon, biyoçeşitlilik ve lojistik çözümlerinin şirket stratejisinin ayrılmaz parçaları olduğunu, sürdürülebilirliğin tek seferlik bir proje değil sürekli gelişen bir süreç olarak ele alındığını vurguladı. Bu çerçevede Eti Bakır, enerji, karbon ve su yönetimini gelecek dönem öncelikleri olarak belirlemiş; üretim başına düşen enerji ve emisyon performansını izlemeyi planlıyor.

Döngüsel ekonomi ve tedarik zinciri izlenebilirliği:

Küre ve Mazıdağı arasındaki entegre üretim modelinin şirket için önemli bir deneyim sağladığını belirten Topal, atıkları 'bertaraf edilmesi gereken malzeme' olarak görmek yerine teknik olarak yeniden değerlendirilebilecek kaynaklar olarak ele aldıklarını söyledi. Bu yaklaşım kapsamında pelet demir yatırımının mevcut olduğuna değindi.

Ayrıca Eti Bakır, üretim süreçlerinde şeffaflık, kaynakların izlenebilirliği ve sorumlu mineral tedariki beklentilerinin uluslararası tedarik zincirlerinde önem kazandığını; bu alandaki çalışmalarıyla ürün güvenilirliğini ve kurumsal yönetim yaklaşımını güçlendirmeyi hedeflediğini açıkladı.

COP31 ve paylaşılan deneyimler:

COP31 etkinlikleri kapsamında Eti Bakır, endüstriyel simbiyoz, kaynak verimliliği ve biyoçeşitlilik konularında deneyim paylaşımında bulunacak paneller düzenleyecek. Topal, Cengiz Holding'in organizasyondaki partnerliğinin bu süreçte grubun sorumluluğunu güçlendirdiğini belirtti. Konuşmasında sürdürülebilirliğin yıllık olarak ölçülmesi, gözden geçirilmesi ve daha ileri taşınması gereken bir gelişim süreci olduğuna dikkat çekti.

Genel olarak Eti Bakır'ın mesajı net: madencilik, yeşil dönüşümün kritik girdilerini sağlarken aynı zamanda kaynak verimliliği, su ve enerji tasarrufu, emisyon azaltımı ve ekosistemlerin korunması ekseninde daha sorumlu ve izlenebilir bir üretim modeline yöneliyor.

ETİ BAKIR SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE YÖNETİM SİSTEMLERİ DİREKTÖRÜ GAMZE ŞEN TOPAL

Sayfada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımayıp yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırımcı profilinize uymayabilir.

Deniz Yılmaz — Ekonomi Editörü
Editör: Deniz Yılmaz