Evini kütüphaneye dönüştüren kütüphaneci, Tercüman-ı Ahval’in dijital arşivini Yozgat’a taşıyor

Evinden oluşan arşivle basın tarihine yerel erişim hedefi

Aktif meslek hayatında 40 yılı geride bırakan emekli kütüphaneci Selahattin Öztürk, evini özel bir kütüphaneye dönüştürerek Türk basın tarihinin kilometre taşlarından biri olan Tercüman-ı Ahval gazetesinin dijital arşivini memleketi Yozgat’a kazandırmayı planlıyor. Öztürk’ün arşivinde Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine ait yaklaşık 800 bin poz gazete ve dergi kopyası bulunuyor; hedef, bu zengin koleksiyondan özellikle Tercüman-ı Ahval’in tam metin dijital kopyalarını yerelde erişime açmak.

Arşivin kapsamı ve Tercüman-ı Ahval’in durumu:

Öztürk, Tercüman-ı Ahval’in toplamda yaklaşık 3 bin 500 sayfa içerdiğini ve yayın süresince genellikle 2 yaprak, 4 sayı formatında çıktığını belirtiyor. Yayın hayatı boyunca toplam 792 sayı yayımlanan gazetenin 790 sayısının dijital kopyaları Öztürk’ün koleksiyonunda mevcut; eksik iki sayının ise Ankara Milli Kütüphane’de bulunduğu bildiriliyor. Öztürk, bu iki sayıyı temin ederek koleksiyonu tamamlamayı hedefliyor.

Arşivin bir bölümünün geçmişte Beyazıt Devlet Kütüphanesi’nde tutulduğu; 1999 yılındaki deprem sonrasında bina değişiklikleri ve taşınmalar nedeniyle dijital erişim süreçlerinin karmaşıklaştığı ifade edildi. Öztürk, uzun yıllar süreli yayınlar bölümünde çalışmış biri olarak dijitalleştirme projelerinde aktif rol aldığını ve bu süreçte farklı kurum sorumlularından kopya taleplerinde bulunduğunu aktarıyor.

Dijitalleştirme süreci, erişim ve amaç:

Öztürk, farklı kütüphanelerden bazı kopyaları karşılıksız, bazılarını ise ücret ödeyerek temin ettiğini; dijitalleştirme sırasında kurumlarla yürüttüğü yazışma ve taleplerin arşivin oluşmasında belirleyici olduğunu söylüyor. Planlanan model kapsamında Tercüman-ı Ahval’in dijital kopyaları Yozgat Süreli Yayınlar Müzesi bünyesinde lokalde kullanıcıların hizmetine sunulacak.

Bu girişimin temel hedefi, Öztürk’ün ifade ettiği üzere Yozgat’ın kültürel ve tarihsel değerlerinin hemşeriler tarafından bilinirliğini artırmak. Öztürk, koleksiyonu tamamladıktan sonra yerel araştırmacıların, tarih meraklılarının ve kent belleğini korumak isteyenlerin erişimine açmayı amaçlıyor. Ayrıca Çare dergisinin 27. sayısında Çapanzade Agah Efendi ve gazetesini tanıtan kısa bir yazısının yayımlandığını belirterek, Agah Efendi’nin yaşam öyküsünü ve gazetenin basın tarihindeki önemini yerel aktarıma dahil ettiğini vurguluyor.

Selahattin Öztürk’ün çalışması, hem süreli yayınların korunması hem de yerel erişim olanaklarının güçlendirilmesi açısından örnek teşkil ediyor. Tercüman-ı Ahval’in tam koleksiyonunun Yozgat’ta dijital olarak sunulması, bölgesel kültür mirasının korunması yönünde somut bir adım olarak değerlendiriliyor.

EMEKLİ KÜTÜPHANECİ SELAHATTİN ÖZTÜRK