Fransa sokaklarında gerilim: Lyon’da tarihi bina yandı, Marsilya belediye binası basıldı
Protestoların yükselişi ve talepler:
Fransa’da bugün başlayan geniş çaplı gösteriler, Sarı Yelekliler hareketinin yeniden canlandırılması çağrıları, eğitim sistemiyle ilgili lise protestoları ve artan hayat pahalılığına dair şikâyetlerin kesişmesiyle büyüdü. Eski hareket katılımcıları, öğrenciler ve sendikaların desteğini alan eylemciler; ücret artışı, kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi ve eğitim kurumlarına daha fazla kaynak ayrılması taleplerini dile getirdi. Çoğu eylem barışçıl seyrederken bazı kentlerde yüzleri kapalı gruplarla güvenlik güçleri arasında sert çatışmalar yaşandı.
Lyon’da 174 yıllık yapı ateşe verildi:
Lyon’un Bellecour Meydanı’ndaki turizm danışma merkezi olarak kullanılan, mimar Tony Desjardins tarafından 1852’de inşa edilen ve geçmişte karakol olarak da hizmet etmiş tarihi bina gösteriler sırasında tahrip edilip ateşe verildi. Binadan yükselen alevler çevrede paniğe yol açtı; itfaiye ekipleri çatışmalar nedeniyle müdahalede güçlük çekti. Olaylar sırasında güvenlik güçlerine havai fişek ve çeşitli cisimler fırlatıldığı, polisin göz yaşartıcı gazla müdahale ettiği bildirildi. Lyon Belediye Başkanı Gregory Doucet saldırıyı kınayarak kamu binalarının ortak miras olduğunu vurguladı.
Marsilya belediye binasına baskın:
Marsilya’da Eski Liman bölgesindeki belediye binasının giriş kapısını zorlayarak içeri giren protestocular, salonu tahrip etti; Fransa Cumhuriyeti’nin simgesi Marianne büstü devrildi ve duvarlara yazılar yazıldı. Göstericiler "Devrim başladı, Bastille’i ele geçiriyoruz" sloganları attı. Güvenlik güçleri kısa süre içinde binayı boşalttı. Kent merkezinde polisle çatışmaların sürdüğü, belediye polisine ait bir karakolun camlarının kırıldığı ve içeri sis bombası atıldığı bildirildi. Marsilya Belediye Başkanı Benoit Payan yaşananları kınadı ve güvenlik takviyesi için Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Başbakan Sebastien Lecornu ve İçişleri Bakanı Laurent Nunez ile görüştüğünü açıkladı; kentte çevik kuvvet sayısının artırıldığı belirtildi.
Paris, Bordeaux ve diğer kentlerde gerginlik:
Başkent Paris’te, tartışmalı yayın politikası nedeniyle eleştirilen CNews televizyon kanalının bulunduğu binanın önünde yaklaşık 100 kişi toplandı; bazı göstericilerin binaya zarar vermesi üzerine polis müdahale etti ve olaylarda 21 kişi gözaltına alındı. Bordeaux’da Ticaret ve Sanayi Odası binasına giren göstericilerle güvenlik güçleri arasında gerginlik yaşandı; Rennes’de ise ateşe verilen barikatlar bazı yolların trafiğini aksattı. İçişleri Bakanlığı gün içinde ülke genelinde toplam 272 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.
Yetkililerden tepkiler ve güvenlik önlemleri:
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron protesto hakkına vurgu yaparak gösteri hakkına saygı duyulması gerektiğini, ancak bu hakkın kişilere ve mallara saygıyı da gerektirdiğini belirtti. İçişleri Bakanlığı, kamu binalarına, iş yerlerine ve güvenlik güçlerine yönelik saldırıları kınadı ve bazı kentlerdeki şiddet olaylarından aşırı sol grupları sorumlu tuttu. Başbakan Sebastien Lecornu ise devam eden protestolarda şiddetin arttığı uyarısında bulunarak önceki eylemlerde 900’den fazla polis ve jandarmanın yaralandığını açıkladı.
Laurent Nunez bugünkü gösterilerde son derece ağır kent şiddeti yaşanması halinde güvenlik güçlerinin ses bombası kullanımına başvurabileceğini açıkladı: "Bir yürüyüşün çevresinde veya başka bir yerde son derece ağır kent şiddeti yaşanırsa elbette bu tür silahlar kullanılabilir." Nunez, bu araçların yalnızca gerekli ve ölçülü durumlarda kullanılacağını savundu. Bu açıklama, 5 Ekim’de Lens’te bir öğrencinin ağır yaralanmasının ardından EF-SON tipi ses bombasının lise protestoları kapsamında geçici olarak askıya alınması tartışmasını hatırlattı; Nunez yasağın yalnızca lise hareketiyle sınırlı olduğunu belirtti.
Polis müdahalelerine ilişkin şikâyetler de artarken, Ulusal Polis Genel Müfettişliği (IGPN) öğrenci protestolarının başlangıcından bu yana 36 soruşturma başlattı; bunlardan 4ü uzuv kaybına yol açan veya benzeri ağır yaralanmalarla, 6sı ise ciddi yaralanma iddialarıyla ilgili.
Sendikaların rolü ve toplumsal yansımalar:
Genel İş Konfederasyonu (CGT), Solidaires ve Çiftçi Konfederasyonu gibi sendikalar gösterilere destek verdi. CGT Genel Sekreteri Sophie Binet, hayat pahalılığına karşı mücadele çağrısı yaparak ekonomik yükün çalışanlar yerine büyük şirketler ve yüksek gelir grupları tarafından üstlenilmesi gerektiğini savundu. Yetkililer ile göstericiler arasındaki bu karşılaşma, taleplerin meşruiyeti ile eylemlerdeki şiddetin birbirinden ayrıştırılması gerekliliğini tekrar gündeme taşıdı.
Gün boyunca yaşananlar, Fransa’da hem kamu düzeni hem de toplumsal taleplerin yönetimi açısından yeni soruları beraberinde bıraktı; resmi makamlardan gelen açıklamalar ve soruşturmalar sürecin sonraki gelişmeleri için belirleyici olacak.
Fransa’da Sarı Yelekliler hareketinin yeniden canlandırılması çağrısıyla başlayan ve hayat pahalılığı ile eğitim sistemindeki sorunlara karşı büyüyen ülke genelindeki protestolarda Lyon’da tarihi bir bina ateşe verildi, Marsilya’da belediye binası basıldı ve ülke genelinde 272 kişi gözaltına alındı.