Gümrükler veriyle sınırları aşacak

Gümrük işlemleri veriye taşınıyor

Türkiye'nin yeni ticaret koridorları ve stratejik anlaşmalarla bölgesel lojistik merkez olma potansiyeli, gümrük süreçlerinde kapsamlı dijital dönüşümü zorunlu kılıyor. Asset GLI Genel Müdür Yardımcısı ve Gümrük Müşaviri Barış Çakır, eşyanın sınır kapısına ulaşmasından önce verinin hareket edeceği bir modelin hâkim olacağını vurguluyor.

Sınır kontrolü yer değiştiriyor:

Geleneksel sistemde kontrol süreci aracın sınır kapısına ulaşmasıyla başlarken, yeni modelde ürünün üretim yeri, hammadde bilgileri, menşei, taşıyıcı geçmişi, vergi bilgileri ve güzergâh gibi veriler önceden paylaşılacak. Çakır, yapay zekâ destekli risk analizlerinin riskli işlemleri sınır kapısına gelmeden tespit edebileceğini belirterek şu ifadeyi kullandı: "Araç sınır kapısına geldiğinde 'Bu tırın içinde ne var?' sorusunu sormak yerine, sistemin bu sorunun cevabını çok daha önceden biliyor olması gerekiyor."

Daha az fiziki müdahale, daha fazla veri kontrolü:

Çakır, Avrupa Birliği'nde gündemde olan yeni gümrük veri altyapılarının örnek teşkil ettiğini söyleyerek, Türkiye'nin veri paylaşımını güçlendirecek standartlara yatırım yapmasının önemine dikkat çekti. Ticaret anlaşmalarındaki artışın gümrük kontrollerini ortadan kaldırmayacağını; ürün güvenliği, halk sağlığı, kaçakçılıkla mücadele, vergi denetimi ve menşe kontrollerinin önemini koruyacağını vurguladı. Çakır geleceğin gümrük modelini "düşük fiziki müdahale, yüksek veri kontrolü" olarak tanımladı.

Gümrük müşavirliğinde yeni yetkinlikler:

Dijitalleşme, gümrük müşavirliğinin de niteliğini değiştirecek. Çakır, müşavirlerin sadece beyanname ve belge süreçlerini yönetmenin ötesinde, veriyi okuyabilen, uluslararası ticaret hukukuna hakim ve tedarik zincirini anlayan dijital uyum danışmanları olması gerektiğini söyledi. Özellikle farklı ülke parçalarının Türkiye'de birleştirilip ihraç edildiği modellerde menşe kurallarının yatırım ve tedarik zinciri kararlarında kritik hale geldiğini vurguladı.

Türkiye'nin lojistik geleceği dijital altyapıda:

Çakır, Irak ile yürütülen Kalkınma Yolu Projesi, Orta Koridorun güçlendirilmesi, Körfez ülkeleriyle artan ilişkiler ile Suudi Arabistan ve Pakistan başta olmak üzere bölge ülkeleriyle stratejik temasların Türkiye'nin lojistik konumunu güçlendirdiğini söyledi. "Geçtiğimiz yüzyılda coğrafya belirleyiciydi. Bu yüzyılda ise dijital altyapı belirleyici haline geliyor," diyerek, dijital gümrük sistemleri, yapay zekâ destekli risk analizleri ve ortak veri standartlarının önemini vurguladı.

Çakır son olarak, gümrüklerin artık "küçük beton binaların" sınırları içinde kalmayıp küresel dijital tedarik zincirinin ana damarına yerleşmesinin gerekliliğini belirtti: "Asıl mesele gümrüklerin sınır kapısındaki beton binalardan çıkıp küresel dijital tedarik zincirinin ana damarına yerleşebilmesidir."

ASSET GLI GENEL MÜDÜR YARDIMCISI VE GÜMRÜK MÜŞAVİRİ BARIŞ ÇAKIR