Güney Kafkasya’da kalıcı barış için iş birliği dönemine geçiş çağrısı

bayramovdan zirvede barış ve istikrar vurgusu:

Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, bölgesel barış ve güvenliğe odaklanan kapsamlı bir perspektif sundu. Açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ardından söz alan Bayramov, hedeflerinin Güney Kafkasya’da "uzun vadeli ve güvenilir bir barışı sağlamak" ve çatışma dönemini iş birliği dönemine dönüştürmek olduğunu belirtti.

Bayramov, konuşmasına Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 103. yıl dönümünü tebrik ederek başladı ve geçen yıl Gabala’da yapılan zirvede Azerbaycan’ın TDT başkanlığını devraldığını hatırlattı. Nahçıvan Anlaşması temelinde kurulan teşkilatın gündeminde, özellikle bölgesel barış, ekonomik iş birliği ve güvenlik konularının öne çıktığını vurguladı.

bölgedeki gerilim ve azerbaycanın rolü:

Bayramov, dünyada süregelen askeri çatışmalar ve uluslararası hukukun normlarındaki aşınmaya dikkat çekerek, "Bugün, uluslararası ilişkiler sisteminde ciddi bir gerilim hüküm sürüyor" ifadelerini kullandı. Bu ortamda Azerbaycan’ın istikrar ve güvenliğin merkezi olmayı sürdürdüğünü, sadece kendi güvenliğini sağlamadığını aynı zamanda daha geniş bir bölgede barış ve dayanışmayı güçlendirme yönünde aktif rol oynadığını savundu.

Yaklaşık 30 yıl süren işgal dönemine atıfta bulunan Bayramov, Güney Kafkasya’da uzun soluklu çatışmaların çözüldüğünü ve Azerbaycan’ın barış sürecinin başlatıcısı olduğunu belirtti. Bayramov, barış anlaşmasının geçen yıl imzalandığını, ilişkilerin normalleştirilmesi sürecinin devam ettiğini ve şu an için bölgede "fiili bir barış durumu" bulunduğunu ifade etti. Ancak Ermenistan’ın barış anlaşmasının imzalanması için gerekli siyasi ve hukuki adımları atmasını beklediklerini de dile getirdi.

Konuşmada Bayramov, bu sürecin Azerbaycan’ın pozisyonuna uygun olduğunu belirterek, barışın kalıcı hale gelmesi için siyasi irade ve hukuki adımların önemini vurguladı.

kurtarılan bölgelerde imar ve dönüş süreci:

Bayramov, işgalden kurtarılan Karabağ ve Doğu Zengezur’da yürütülen büyük ölçekli yeniden yapılanma ve onarım çalışmalarına dikkat çekti. Şehirlerin ve köylerin yeniden inşa edildiğini, modern ulaşım, enerji ve sosyal altyapının oluşturulduğunu söyledi. Bayramov, "Kurtarılan bölgelerde yaklaşık 100 bin kişi zaten yaşıyor, çalışıyor ve eğitim görüyor" diyerek eski zorunlu göçmenlerin anavatanlarına dönüşünün devam ettiğini aktardı.

Bu bölümde Bayramov, altyapı ve sosyal hizmetlerin inşasının bölgesel istikrar için belirleyici olduğunu, aynı zamanda yatırım ve ekonominin canlandırılmasının öncelikler arasında bulunduğunu ifade etti.

TDT çerçevesinde geçen yıl yapılan çalışmalar da konuşmada yer buldu. İstanbul, Antalya, Türkistan ve New York’ta düzenlenen dışişleri bakanları toplantılarında bölgesel ve uluslararası gündemin acil konularının ele alındığını, ortak bildirilerin kabul edildiğini aktardı. Güvenlik iş birliğinin pratik yönüne dikkat çekilerek, güvenlik konseyleri sekreterlerinin toplantısının Bakü’de gerçekleştirildiği ve savunma sanayi kuruluşları başkanlarının toplantısı sonucunda ortak üretim ve teknolojik iş birliğini öngören 2027 yol haritasının kabul edildiği belirtildi.

ekonomi, ulaşım ve kültürel iş birliği öncelikleri:

Bayramov, ekonomik iş birliğinin teşkilat başkanlığı süresince öncelik olduğuna işaret etti. İkinci hükümet başkanları toplantısında belirlenen görevlerin karşılıklı yatırımlar, ulaşım bağlantıları, enerji ve ekonomik potansiyeli birleştiren projelere odaklandığını vurguladı. Orta Koridorun geliştirilmesi, Zengezur Koridorunun hayata geçirilmesi ve ülkeler arasındaki ulaşım bağlantılarının genişletilmesinin ekonomik fırsatları artıracağı belirtildi.

Bayramov, bu fırsatların yalnızca transit geçiş için değil, karşılıklı ticaret, sanayi iş birliği ve yatırımların geliştirilmesi için de kullanılmasının amaçlandığını söyledi. Enerji, dijital bağlantılar ve yeni teknolojiler alanındaki iş birliğinin yeni bir boyut kazandığını, Azerbaycan’ın farklı enerji kaynaklarının güvenilir bir tedarikçi olarak rolünün yanı sıra Orta Asya ile Avrupa arasında enerji ve dijital bağlantıların kurulmasında da önemli bir aktör olduğunu belirtti.

Finansal iş birliğine dair olarak Bakü’de Merkez Bankaları Konseyi ve finansal denetim hizmetleri başkanlarının toplantılarına ev sahipliği yapıldığını, finansal denetim alanında bir iş birliği platformunun kurulduğunu söyledi. Kültürel ve bilimsel iş birliğine de değinen Bayramov, Bakü’de düzenlenen Türk Dünyası Haftası çatısı altında ilk Türkoloji Kongresi’nin 100. yıl dönümünün kutlandığını ve bunun bölge ülkeleri arasında ortak tarih, dil ve kültürel çalışmaların önemini gösterdiğini kaydetti.

Son olarak Bayramov, Gabala Zirvesi’nde kurulan TDT Plus formatının üçüncü ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla iş birliğini genişletme fırsatları sunduğunu, bu formatın örgütün BM Genel Kurulu’nda gözlemci statüsünü elde etme çabalarına katkı sağlayacağına inandığını belirterek, başkanlığı süresince verilen destek için teşekkür etti. Görevden ayrılan Genel Sekreter Kubanichbek Ömüraliyev’e katkılarından dolayı minnettarlığını iletti ve yeni Genel Sekreter Mirvohid Azimov’u tebrik etti.

Bayramov’un konuşması, TDT çerçevesinde barış, ekonomik entegrasyon ve güvenlik iş birliğinin eş zamanlı ilerletilmesine dair net bir siyasi irade sergiledi. Konuşma, bölgesel istikrarın tesis edilmesinde pratik adımların gerekliliğini ve uluslararası iş birliğinin önemini vurgulayarak sona erdi.

Azerbaycan Dışişleri Bakanı Bayramov: "Güney Kafkasya'da uzun vadeli ve güvenilir bir barışı sağlamak istiyoruz"