Gurbetten dönüp cudi eteklerinde serayla toprağı canlandırdı

Gurbetten dönüş ve toprağa dönüş kararı:

1986'da ailesiyle birlikte yaşanan olaylar nedeniyle memleketi Şırnak'tan Iğdır'a göç eden Halil Uysal, planladıkları bir yıllık ayrılığın 28 yıla uzamasıyla hayatını gurbette sürdürdü. Babasının vasiyeti üzerine 2014 yılında Şırnak'a dönen Uysal, yıllar sonra memleket topraklarını yerinde inceleyince tarımsal potansiyeli somut projelere dönüştürmeye karar verdi.

Avrupa Birliği Kalkınma Ajansı bünyesinde aldığı 6 yıllık eğitim ve edindiği deneyimi memleketine aktarmayı hedefleyen Uysal, toprak, iklim ve yerel ihtiyaçları değerlendirerek üretime geri döndü. Karşılaştığı tabloyu fırsata çevirme niyetiyle çalışmalara başladı.

Uzun vadeli ağaç yatırımı ve ara üretim modeli:

İlk etapta uzun vadeli yatırım olarak 600 badem fidanı ve ardından 500 fıstık ağacı dikerek ağaçlandırma ve geleceğe yönelik gelir planı oluşturdu. Ancak Uysal, bir ağacın ekonomik verime geçmesinin yaklaşık 10 yıl sürdüğünü belirterek, bu sürede aile geçimini sağlamak için alternatif üretim yollarına yönelmenin gerekliliğini vurguladı.

Bu dönemde Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sunduğu destek mekanizmalarından yararlanma yönünde adım atan Uysal, hibe programlarına başvurdu ve kısa sürede seracılığı projesine odaklandı. Kısa vadede üretime geçebilen seracılık, hem gelir hem istihdam açısından ağaç yatırımıyla paralel yürütülecek bir model oluşturdu.

Serada üçüncü mahsul ve üretim azmi:

Geçen yıl Cudi Dağı eteklerinde kurulan serada, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sağladığı yüzde 70 hibe desteğiyle üretim hızı kazanıldı. Uysal, serada geçen yıl ilk mahsulü aldıktan sonra bu yıl hem ilkbahar hem sonbahar ürünleriyle birlikte üçüncü mahsulünü elde ettiklerini aktardı. Seracılığın kısa süreli geri dönüş sağlaması, ağaç yetiştiriciliğiyle yürüyen plan için önemli bir finansal kolaylık sundu.

Uysal çalışmayı yalnızca gelir elde etme hedefiyle sınırlamıyor; seranın ve ağaçlandırmanın etrafında oluşacak ekonomik hareketliliğin bölge gençlerine örnek olmasını, tarımsal istihdamı canlandırmasını amaçlıyor. "Bir yıllığına gittik, 28 yıl gurbette kaldık" sözleriyle özetlediği kişisel hikâyesi, dönüşün üretime nasıl dönüştüğünü gösteriyor.

Yerel pazar, üretim potansiyeli ve çağrı:

Şırnak'ta üretimin önündeki en önemli sorunlardan birinin pazar ve pazarlama eksikliği olduğunu söyleyen Uysal, kentte tüketilen sebze ve meyvenin büyük bölümünün dışarıdan geldiğine dikkat çekti. Uysal'a göre Şırnak'ın sebze ve meyvesinin yüzde 83'ü dışarıdan temin ediliyor ve sadece yüzde 13'lük bir bölüm küçük üreticiler tarafından karşılanıyor.

Bu durumu değiştirmek için bilinçli üretim, yerel üreticilerin desteklenmesi ve pazarlama kanallarının güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Uysal, Cudi Dağı eteklerinde yürüttüğü örnek üretimle gençleri ve komşuları teşvik etmeyi hedefliyor. "Bu toprakları yeniden insanla, hayatla buluşturalım" çağrısıyla Uysal, bölgenin verimli alanlarını üretime kazandırma niyetini yineliyor.

Kurulan seranın sağladığı kısa vadeli getiri ile uzun vadeli ağaç yatırımlarının dengelenmesi, Uysal'ın planının merkezinde yer alıyor. Proje hem bireysel bir dönüşüm hikâyesi hem de Şırnak'ın tarımsal potansiyelinin değerlendirilmesine yönelik somut bir örnek olarak öne çıkıyor.

28 yıl sonra gurbetten döndü, Cudi’nin eteklerini seraya dönüştürdü