Hafif çanta ve doğru taşıma: çocuğun omurga sağlığını korumanın yolları

okula dönüşte çantaya neden dikkat edilmeli:

Okulların açılmasına kısa bir süre kala ailelerin çanta seçimi gündeme gelirken, Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölüm Başkanı Doç. Dr. Hikmet Uçgun uyarıyor: seçimde yalnızca renk, model veya dayanıklılık değil, çantanın çocuğun boyu, kilosu ve fiziksel kapasitesi ile uyumu esas alınmalı. Çocukluk ve ergenlik dönemleri kas-iskelet sisteminin geliştiği dinamik süreçler olduğu için uygun olmayan yüklemeler omuz, boyun ve sırt şikâyetlerine yol açabilir.

Uçgun, çocuğun fiziksel kapasitesine göre fazla ağır veya vücuduna uygun olmayan bir çantanın yürüyüş sırasında gövdenin öne eğilmesine, omuzların öne gelmesine ve kasların normalden fazla çalışmasına neden olabileceğini; bunun sonucunda ise yorgunluk, hassasiyet ve ağrı görülebileceğini belirtiyor.

çanta seçiminde dikkat edilmesi gerekenler:

Doç. Dr. Hikmet Uçgun, doğru çanta seçiminde önceliğin çocuğun vücut ölçülerine uygunluk ve kullanım kolaylığı olduğunu vurguluyor. Ona göre ideal yaklaşım şunları içeriyor:

Hafif ve vücuda uygun model: "Hafif, çocuğun vücut ölçülerine uygun ve iki omuzda taşınan bir çanta tercih edilmeli" sözleriyle Uçgun, büyüme düşüncesiyle çok büyük çanta almanın doğru olmadığını hatırlatıyor.

İki omuz askısı ve destek: Sırt çantaları tercih edilmeli; askılar geniş, mümkünse destekli ve ayarlanabilir olmalı. Çanta her iki omuza takılmalı ve sırta mümkün olduğunca yakın durmalıdır. Alt kısmının bel seviyesinin çok aşağıda olmamasına dikkat edilmeli.

Göğüs veya bel kemeri: Özellikle yük fazla ise göğüs veya bel kemeri çantanın vücuda daha yakın ve dengeli taşınmasına yardımcı olabilir.

İç düzenleme: Ağır kitap ve materyaller sırta yakın bölmelere, hafif eşyalar dış bölmelere yerleştirilmeli; böylece yükün vücuttan uzaklaşarak çocuğu geriye doğru çekmesi azaltılabilir.

ağırlık, taşıma süresi ve uyarı işaretleri:

Uçgun, çanta ağırlığının tek başına değerlendirilmeyeceğini; taşıma süresi, taşıma biçimi, çocuğun yaşı ve günlük aktivite düzeyinin de birlikte ele alınması gerektiğini belirtiyor. Literatürde çanta ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 10'u civarında tutulmasının sık kullanılan bir pratik referans olduğunu ancak bunun mutlak bir güvenli sınır olmadığını vurguluyor.

Önemli olan sayılardan ziyade çocuğun verdiği fiziksel sinyallerdir: "Çocuğun çantayı taşırken zorlanması, ağrı hissetmesi veya duruşunu belirgin biçimde değiştirmesi rakamlardan daha önemli uyarı işaretleridir." Sürekli öne eğilme, omuz askılarını eliyle destekleme ihtiyacı, sık sık çantayı çıkarıp dinlenme ve boyun, omuz ya da sırt ağrıları yükün fazla olduğuna işaret eder.

Uçgun ayrıca ağır çanta ile ilgili korkulara açıklık getiriyor: "Burada önemli bir noktayı özellikle vurgulamak gerekir: ‘Ağır okul çantası çocukta mutlaka kalıcı omurga bozukluğu oluşturur’ şeklinde bir çıkarım bilimsel olarak doğru değildir."

okulların ve ailelerin rolü:

Okullar, günlük çanta yükünün azaltılmasında rol oynayabilir; örneğin her gün tüm kitapların taşınmasını gerektirmeyen ders programları, okulda kullanılabilecek dolaplar ve dijital materyallerin doğru kullanımı fayda sağlar. Ailelere ise Uçgun'un önerisi basit: çantayı zaman zaman tartmak, içine yalnızca o gün gerekli olanları koymak ve çocuğun verdiği sinyalleri izlemek.

Uçgun, ağır çanta taşıyor diye çocuğun yürümekten uzaklaştırılmaması gerektiğini vurguluyor: "Çocuk ağır çanta taşıyor, o halde okula yürümemeli" sonucu çıkarılmamalıdır; yürüyüş çocuklar için değerli bir fiziksel aktivitedir. Çözüm, yürüyüşü azaltmak değil; gereksiz yükü azaltmak ve çantayı çocuğa uygun hale getirmektir.

hareketin önemi:

Doç. Dr. Hikmet Uçgun, sağlıklı kas-iskelet gelişimi için yalnızca çanta seçimine odaklanmanın yeterli olmadığını, çocuğun gün içindeki toplam hareketliliğinin önem taşıdığını belirtiyor. Koşma, zıplama, tırmanma, bisiklete binme ve oyun gibi aktivitelerin kas, kemik, denge, koordinasyon ve kardiyorespiratuar kapasiteyi geliştirdiğini vurguluyor.

Uçgun'un ailelere mesajı: "Hafif, çocuğun boyutlarına uygun ve iki omuzda taşınan bir çanta tercih edin; içine gerçekten o gün ihtiyaç duyulanları koyun ve çocuğunuzu hareket etmekten korumayın, hareket etmesi için fırsat oluşturun." Son söz olarak, "Sağlıklı bir omurga için en iyi yatırım yalnızca doğru çantayı almak değil; hareketli bir çocukluk oluşturmaktır" ifadelerini paylaşıyor.

DOÇ. DR. HİKMET UÇGUN