Halit Refiğ'in sineması ve direnişi Esenler'de yeniden tartışıldı

Halit Refiğ'in sineması ve direnişi Esenler'de yeniden tartışıldı

Türk sinemasının özgün düşünce ve sanat anlayışıyla tanınan, Halit Refiğ Esenler'de düzenlenen bir programla anıldı. Esenler Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından hazırlanan 'Bir Düşünce Adamı Olarak: Halit Refiğ' başlıklı etkinlikte, Refiğ'in yazılarının derlendiği Tek Umut Türkiye kitabı üzerinden yönetmenin sinema, toplumsal meselelere bakışı ve sanatçı duruşu değerlendirildi.

Program, Dr. Kadir Topbaş Kültür Sanat Merkezi'nde, gazeteci Bünyamin Yılmaz moderatörlüğünde gerçekleşti. Söyleşiye Refiğ'in eşi Gülper Refiğ, gazeteci-yazar Ali Saydam ve sinemacı Emine Uysal Berger katıldı; konular, Refiğ'in eserleri, düşünce serüveni ve ülkeye yönelik tutumları etrafında şekillendi.

Programda konuşulanlar:

Eşi Gülper Refiğ, Halit Refiğ'in yaşamı ve fikir dünyasına dair kişisel anılarını paylaştı. Refiğ'in Batı merkezli sanat anlayışına karşı, kendi kültürünü ve toplumunu anlatan bir sinema kurma iradesiyle hareket ettiğini vurgulayan Gülper Refiğ, 'Kendi sinemamı yapmak istiyorum dedi. Ülkesini tanımak istedi ki ona hitap edebilsin' sözlerini aktardı. Refiğ'in ülkesinin onurunu her şeyin üstünde tuttuğu, bu yüzden eleştirilerle, eserlerine yönelik engellemelerle ve hatta yakmalarla karşılaştığı anlatıldı.

Gülper Refiğ ayrıca usta yönetmenin mütevazı yaşamına ve dost toplantılarına değindi. Evinin iki odalı olduğunu, Oğuz Atay, Adnan Saygun ve Tomris Uyar gibi isimlerin bir araya geldiği bir ortam olduğunu belirtti: 'Antrede kırık dökük masa ve sandalyelerimiz vardı ama kahkahalar vardı evimizde.' Refiğ'in şahsi çıkar ve şöhreti önemsiz sayan tavrı; Hollywood'dan gelen bir teklifi reddetmesiyle de örneklendirildi.

Refiğ'in etkisi ve sineması:

Ali Saydam, Refiğ'in kendisi üzerindeki etkisini 'Benim hayatımdaki son üniversite Halit Refiğ’dir' sözleriyle ifade etti. Saydam, Refiğ'in sinemayı sadece film yapmak için değil, dünyayı ve toplumu okumak için kullandığını; onun kullandığı 'manevi, gönül, vefa, huzur, insaf ve namus' gibi kavramların başka dillerde tam karşılığının bulunmasının güç olduğunu aktardı. Saydam'ın aktardığı 'Düşünmek zor iştir, Alicim' ifadesi, Refiğ'in düşünceye verdiği önemin altını çizdi.

Sinemacı Emine Uysal Berger ise Refiğ'in filmlerini düşünsel bakışını açığa çıkaran eserler olarak değerlendirdi. Berger, Refiğ'in her filminde farklı toplumsal meseleyi derinlemesine ele aldığını belirterek Gurbet Kuşları'nda iç göçü, Haremde Dört Kadın'da toplumsal yapının farklı boyutlarını, Köpekler Adası'nda ise insanın doğadan kopuşu ve yalnızlaşmasını öne çıkardığını ifade etti. Berger ayrıca Refiğ'in başta Cüneyt Arkın, Müjde Ar ve Özgü Namal olmak üzere oyuncuların kariyerlerinde etkili olduğunu söyledi.

Konuşmalarda Refiğ'in kimlik tartışmaları, sinemacı kimliğinin yanı sıra düşünür ve filozof boyutu ve 'Doğu’da aşkı, Batı’da ölümü gördüm' gibi tespitlerinin medeniyetler arası bakışını özetlediği de vurgulandı. Katılımcılar, Refiğ'in devletten ya da özel sektörden beklenti içinde olmadan sürdürdüğü bağımsız yaşamının, sanatçısal duruşunun temelini oluşturduğunu belirtti.

Etkinlik kapanışında, Refiğ'in eserlerinin genç kuşaklar tarafından yeniden keşfedildiği ve zamanla değerinin daha geniş biçimde anlaşılacağı üzerinde duruldu. Söyleşide ortaya konan ortak kanaat, Halit Refiğ'in sinemasının yalnızca tarihsel bir belge değil, güncel toplumsal ve kültürel tartışmalara ışık tutan bir miras olduğuydu.

TÜRK SİNEMASINDA ÖZGÜN DÜŞÜNCE VE SANAT ANLAYIŞIYLA İZ BIRAKAN, ULUSAL SİNEMA KAVRAMININ ÖNCÜSÜ YÖNETMEN HALİT REFİĞ, ESENLER’DE ANILDI.