Haydarpaşa restorasyonunda yeni tespit: ahşap kazıkların büyük kısmı kaybolmuş
Haydarpaşa'da temel incelemelerinin özeti
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından paylaşılan teknik bulgular, Haydarpaşa Gar Sahası restorasyonunun temelinde kritik bir durum olduğunu gösterdi. Orijinal projelerde yer alan yaklaşık bin ahşap kazık üzerinde yapılan jeoradar çalışmasında yalnızca 200 kazığın yerinde olduğu, kalan 800 kazığın tespit edilemediği bildirildi. Teknik değerlendirme bu veriyi 'ahşap kazıkların yaklaşık yüzde 80'inin zaman içinde yok olması' şeklinde yorumladı.
Tarihi gar binasının resmi açılış tarihi olan 1909 kaydı korunarak çalışmalar yürütülürken, elde edilen bu temel bulgusu proje takviminde değişikliğe neden oldu. Bakan Ersoy, alanın kültürel değerlerini koruyarak, güçlendirme ve restorasyonun kontrollü biçimde sürdürüldüğünü, çalışmaların ilk etabının 2027 içinde tamamlanmasının hedeflendiğini açıkladı.
Zemin koşulları ve risk teşhisi:
Proje öncesi gerçekleştirilen geniş kapsamlı zemin etütleri; sondaj, arazi ve laboratuvar testleri, jeofizik ölçümler ile aletsel gözlem çalışmalarını kapsadı. Bu incelemeler sonucu zeminin ZF sınıfı olarak sınıflandırıldığı, zeminin heterojen dolgu ve sıvılaşabilir kumdan oluştuğu, gevşek ve suya doygun özellikler taşıdığı tespit edildi.
Uzman değerlendirmeleri, zemin sıvılaşmasının gerçekleşmesi halinde yapıda oturma ve yatay yönde kayma (yana doğru hareket) risklerinin oluşabileceğini gösterdi. Bu potansiyel hareketlerin tarihi yapının taşıyıcı sistemine etkileri dikkate alınarak hassas mühendislik çözümleri geliştirildi.
Mühendislik müdahaleleri ve izleme:
Zemin iyileştirme projesi, uzman mühendisler tarafından hazırlandı, akademik heyetlerin değerlendirmesinden geçti ve Danışma Kurulu tarafından uygun bulundu. Proje kapsamında yapı çevresinde gerçekleştirilen uygulamalar arasında fore kazık imalatı ile yatay yöndeki kayma riskinin azaltılması; yapı içinde ve çevresinde ise kompaksiyon enjeksiyonu ve polimer enjeksiyonu gibi zemin güçlendirme teknikleri yer aldı.
Uygulamalar sırasında yapının davranışını anlık izlemek amacıyla teknik izleme cihazları yerleştirildi. Bu cihazlardan elde edilen deneysel ve gözlemsel veriler periyodik olarak toplandı; sonuçlara göre projelerde revizyonlar yapıldı ve imalatlar kontrollü, aşamalı biçimde yürütüldü. Bodrum katındaki sınırlı çalışma sahası ve taşıyıcı sisteme zarar vermeme gerekliliği, hassas ekipman ve ek koordinasyon ihtiyacını beraberinde getirdi ve buna bağlı olarak uygulama süreleri uzadı.
Arkeoloji, altyapı düzenlemeleri ve uygulama takvimi:
Arkeopark kazılarında ortaya çıkan yeni kalıntılar, mevcut konservasyon çalışmalarıyla birlikte altyapı, drenaj ve ziyaretçi dolaşım güzergâhlarının yeniden tasarlanmasını gerektirdi. Yeni buluntuların korunması için yapılan ek tasarım ve uygulama çalışmaları da takvimi etkileyen faktörler arasında yer aldı.
Ayrıca saha içinde farklı kurum ve tesislerin taşınma süreçleri, boşaltma ve saha düzenlemelerinin tamamlanmasının beklenmesi gibi lojistik nedenler bazı uygulama etaplarının öngörüldüğü zamanda başlamasını engelledi. Bu nedenlerle, daha önce planlanan açılış tarihlerinde revizyon yapılmak zorunda kalındı.
Projenin kültürel hedefleri ve sonraki adımlar
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TCDD arasında 15 Ağustos 2024 tarihinde imzalanan protokolle yürütülen proje, koruma ve güçlendirme uygulamalarının yanı sıra alana yeni kültür ve sanat mekanları kazandırılmasını öngörüyor. Planlanan düzenlemeler arasında Anadolu Yakası'nın ilk arkeoloji müzesi, performans sanatları merkezi, kütüphane, sergi salonları ile sanat ve tasarım atölyeleri bulunuyor.
Bakan Ersoy, bu çalışmaların amacını 'bu eşsiz mirası bütün değerleriyle koruyarak güvenle geleceğe taşımak' olarak özetledi ve ilk etabın 2027'de halka açılmasının hedeflendiğini vurguladı. Restorasyonun doğası gereği ortaya çıkan teknik, arkeolojik ve lojistik değişkenler doğrultusunda planların revize edildiği, her aşamanın bilimsel değerlendirmelerle desteklendiği belirtildi.
Sonuç olarak, Haydarpaşa Gar Sahası'ndaki restorasyon çalışmaları, temel yapısına ilişkin kritik bulguların ışığında daha kapsamlı zemin güçlendirme ve koruma tedbirlerini gerektiriyor. Mevcut veriler, orijinal ahşap kazıkların büyük kısmının artık işlevsel olmadığına işaret ederken, yürütülen mühendislik uygulamaları ve sürekli izleme ile tarihi yapının korunarak kullanıma açılması hedefleniyor.
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY, SOSYAL MEDYA HESABINDAN YAPTIĞI PAYLAŞIMDA, HAYDARPAŞA GAR SAHASI’NDA YÜRÜTÜLEN RESTORASYON VE GÜÇLENDİRME ÇALIŞMALARINDA ELDE EDİLEN YENİ BULGULARI VE İLK ETABIN AÇILIŞ HEDEFİNİ KAMUOYUYLA PAYLAŞTI.