irak'ta 23 yıllık işgalin insanî bilançosu

Irak'ta 23 yıllık işgalin ağır bilançosu

ABD ordusu, 2003'te kimyasal silah bulunduğu iddiasıyla başlayan müdahalenin ardından Irak'tan 23 yıl sonra çekildi. İşgal ve sonrasındaki dönem, ülkede isyanları, terörü ve iç çatışmaları tetikledi; bunun en somut göstergesi ise ortaya çıkan insan kayıpları oldu. Bağımsız ve akademik incelemeler, sadece doğrudan şiddet kaynaklı sivil ölümlerinin bile yüzbinlerle ölçüldüğünü ortaya koyuyor.

bağımsız kayıtlar ve akademik sayımlar:

Irak'taki şiddet kaynaklı sivil ölümlerini belgelemek üzere kurulan Iraq Body Count (IBC), medya haberleri, hastane ve morg kayıtları, STK verileri ile resmi kayıtları karşılaştırarak 2003'ten bu yana en az 200 bin sivilin doğrudan çatışmalar nedeniyle yaşamını yitirdiğini kaydetti. Kurum, muhariplerin de sayıya eklenmesi halinde toplam can kaybının yaklaşık 300 bin düzeyine ulaştığını belirtiyor.

ABD merkezli Brown Üniversitesi tarafından 2023'te yayımlanan Costs of War çalışması ise, Mart 2003–Mart 2023 arasında doğrudan savaş nedeniyle 186 bin 694 ile 210 bin 38 arasında sivil ölüm olduğunu hesapladı. Bu çalışma, polislere, askerlere ve muhalif savaşçılara ait ölümleri de eklediğinde toplam doğrudan ölümlerin 280 bin ile 315 bin aralığına yükseldiğini vurguluyor.

farklı yaklaşımlar ve geniş ölçekli tahminler:

İngiltere merkezli araştırma şirketi Opinion Research Business (ORB) 2008 tarihli bir saha araştırmasında, ülke genelinde gerçekleştirilen görüşmelerden hareketle savaşın ilk dört buçuk yılında ölü sayısını yaklaşık 1,03 milyon olarak tahmin etti. ORB, yüz yüze yapılan anketlerde katılımcıların yüzde 20'sinin hanelerinde çatışmalar nedeniyle en az bir ölüm olduğunu bildirmesini temel aldı.

çocuklar ve dolaylı etkiler:

Birleşmiş Milletler'in sunduğu veriler, 2008–2022 dönemi için kayda geçen çocuk ölümlerine dikkat çekiyor; bu dönemde sadece kayıtlara geçen çocuk ölümlerinin 3 binden fazla olduğu ve 5 binden fazla çocuğun sakatlandığı bildirildi. Ancak bu rakamların, savaşın sağlık sistemi, altyapı, gıda güvenliği ve genel yaşam koşulları üzerindeki yıkıcı etkilerini tam olarak yansıtmadığı kabul ediliyor.

Brown Üniversitesi araştırmacıları, savaşın dolaylı etkilerinin doğrudan ölümlerin iki ila dört katı olabileceğini tahmin ediyor. Bu değerlendirmeler, kısa vadede kayda geçen şiddet kaynaklı ölümlerin ötesinde, işgalin uzun vadeli insani maliyetinin çok daha yüksek olabileceğine işaret ediyor.

Sonuç olarak, farklı metodolojiler ve kaynaklar arasında sayısal farklılıklar bulunmakla birlikte, Irak işgalinin on yıllık insan kayıpları ve yıkım açısından ağır bir bilanço bıraktığı konusunda ortak bir görüş mevcut. Resmi ve bağımsız veriler, sadece doğrudan ölümlerin değil, aynı zamanda ülkenin toplumsal ve sağlık altyapısının uzun süreli zararlarının da ölçülmesi gerektiğini gösteriyor.

ABD ORDUSU, KİMYASAL SİLAH BULUNDUĞU BAHANESİYLE İŞGAL ETTİĞİ IRAK’TAN 23 YIL SONRA ÇEKİLDİ. AMERİKAN İŞGALİ ÜLKEDE İSYANLAR, TERÖR VE İÇ SAVAŞI TETİKLERKEN, SADECE DOĞRUDAN ÇATIŞMALAR NEDENİYLE EN AZ 200 BİN SİVİL HAYATINI KAYBETTİ.