İstanbul Üniversitesi'nden çıkan koleksiyonu kurtaran Ramazan Minder anlattı: büyük bir kültür kaybı
Olayın hatırlanması ve Cumhurbaşkanı açıklaması:
Türkiye tarihine "postmodern darbe" olarak geçen 28 Şubat döneminin kültürel etkileri son günlerde yeniden tartışmaya açıldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan o dönemle ilgili konuşmasında, "500'ü Sultan 2. Abdülhamid Han'ın şahsi kitaplığına ait, 4 bin 500 eser olmak üzere İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nden kitapların çöpe atıldığını" dile getirdi. Bu açıklama, rektörlük tarafından toplatıldığı belirtilen koleksiyonların akıbetini yeniden gündeme taşıdı.
Kurtarma süreci ve satın alma:
Söz konusu eserlerin bir kısmını kurtaran isimlerden biri olan Ramazan Minder yaşananları anlattı. Minder, o dönemde İBB'ye bağlı Atatürk Kitaplığı'nın müdürü olarak görev yaptığını ve sürecin 2016'da bir koleksiyonerin elinde yaklaşık 5 bin kitabın bulunduğunu söylemesiyle başladığını belirtti. Koleksiyonerin teklifi üzerine İBB bünyesinde bir satın alma komisyonu kuruldu ve kitapların listeleri tek tek incelenerek alım gerçekleştirildi.
Minder, satın alma işlemlerinin Kadir Topbaş döneminde İBB'nin sağladığı bütçe sayesinde mümkün olduğunu, kitapların büyük bölümünde Darülfünun veya Yıldız Sarayı mührü bulunduğunu aktardı. Minder, bu eserlerin Atatürk Kitaplığı'nda kayıt altına alınıp kataloglandığını ve isteyenlerin inceleyebileceğini vurguladı.
Koleksiyonun niteliği ve korunması:
Minder, kurtarılan eserlerin yalnızca Osmanlıca olmadığını; ağırlıklı olarak Almanca, İngilizce, Fransızca ve nadir bulunan başka dillerde basılmış kitaplar olduğunu söyledi. Koleksiyon içinde Mısır hiyeroglifleri ile ilgili kıymetli eserlerin ve 2'nci Wilhelm'den Sultan Abdülhamid Han'a ithaflı yayınların bulunduğu ifade edildi. Minder, bu tür nadir eserlerin bugün piyasada olsa bile kolay bulunamayacağını belirtti ve korumanın önemine işaret etti.
Eleştiriler, sayılar ve sonuç:
Minder, İstanbul Üniversitesi'nde yaşananların idari bir zaaf ve büyük bir suistimal örneği olduğunu savundu ve olayı "bu İstanbul Üniversitesi'nde yapılan çok büyük bir katliam" şeklinde nitelendirdi. Gazeteci Murat Bardakçı'nın benzetmesiyle Moğolların Bağdat kütüphanelerini talan etmesine benzetilebileceğini de aktardı. Minder, sahafların verdiği bilgilere göre piyasaya çıkan kitapların birkaç kamyon, yaklaşık 50-100 bin civarında kitap anlamına gelebileceğini söyledi.
Konuşmasında Minder, olaya ilişkin değerlendirmeleri nedeniyle Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın takdirini aldıklarını belirtti ve son yıllarda kütüphanecilik alanında, Cumhurbaşkanımız'ın talimatları doğrultusunda açılan millet kıraathaneleri ve diğer uygulamalar sayesinde yerel yönetimlerin kütüphane çalışmalarında ivme kaydedildiğini ifade etti. Minder ayrıca, dönemin rektörü Kemal Alemdaroğlu'nun 1997-2001 yılları arasındaki görev sürecine dikkat çekti ve Alemdaroğlu hakkında dile getirilen eleştirilere yer verdi; kaynak metinde yer aldığı şekliyle Alemdaroğlu'nun daha sonraki yıllarda intihal iddiasıyla Tabipler Odası tarafından iki yıl meslekten men edildiği anımsatıldı.
Sonuç olarak Minder, kurtarılan koleksiyonu geri kazandırmaktan memnuniyet duyduğunu belirtti ve bu tür kültürel değerlerin korunmasının, kayıt altına alınmasının ve erişime açılmasının önemini vurguladı. Kurtarılan eserlerin büyük kısmı bugün Atatürk Kitaplığı'nda muhafaza altında, kataloglanmış ve araştırmacılara açık durumda bulunuyor.
RAMAZAN MİNDER