İzmit körfezinde çamurun dönüşümü: seramik resiflerle denize yeni yaşam
Proje ve ortaklar:
Kocaeli Üniversitesi yürütücülüğünde hayata geçirilen "Kenar Etkisi" projesi, İzmit Körfezi'nden çıkarılan dip çamurunun ekolojik bir yaklaşımla yeniden denize kazandırılmasını amaçlıyor. Çalışma Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Değirmendere Sualtı Topluluğu (DESSAT) iş birliğiyle yürütülüyor.
Proje dört aşamadan oluşuyor; projenin en dikkat çeken yönü, bertarafı güç olan dip çamurunun seramik malzemeye dönüştürülerek yapay resif olarak kullanılması. Bu alanda Türkiye'nin farklı bölgelerinden davet edilen 8 seramik sanatçısı körfezden alınan çamuru işleyip eserler üretti.
Yerleştirme ve bilimsel izleme:
Üretilen seramik resifler, 19 Eylül tarihinde su altı paraşütü sistemiyle deniz tabanına indirilecek. Eserlerden üçü 8, 13 ve 16 metre derinliklerde konumlandırılacak ve dalgıçlar tarafından görsel kayıtlar alınarak bir yıl boyunca izlenecek.
Proje danışmanları ve akademisyenler, bu süre zarfında yapay resiflerin dayanıklılığını, dip çamurunun performansını ve deniz canlılarının bu yapılara tutunma süreçlerini bilimsel verilerle değerlendirecek. Başarılı bulunması halinde uygulamanın Kocaeli'nin diğer bölgelerine ve uygun bulunan farklı alanlara yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Sanat, farkındalık ve pilot uygulamalar:
Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi öğretim üyesi Fatoş Su Özkarataş, projenin sadece yapay resif üretiminden ibaret olmadığını; aynı zamanda kıyı ve dere ağızlarında sanatsal enstalasyonlar ve performanslarla kirliliğe dikkat çekildiğini vurguluyor. Projenin ikinci ayağında, pilot olarak belirlenen iki dere ağzına kentten denize ulaşan atıkları tutmak amacıyla filtreleyici enstalasyonlar yerleştirildi.
Özkarataş, performans sanatçılarının ve oyunculuk öğrencilerinin denizden çıkarılan atıklarla yaptıkları çalışmalarla izleyicinin kirlilikle yüzleşmesinin hedeflendiğini belirtiyor. Projeyle, "biz denizden dönüştürdüğümüzü, denizdeki canlılara tekrar yuva olarak veriyoruz" yaklaşımı öne çıkıyor.
Beklenen etkiler ve geleceğe bakış:
DESSAT Başkanı Murat Kulakaç, projenin kıyıdan kaynaklanan kirliliğe dikkat çekmeyi ve farkındalık yaratmayı amaçladığını söyleyerek, dip çamurunun yeniden ekosisteme kazandırılmasının önemini vurguladı. Kulakaç, bunun dünyada bir ilk olma potansiyeli taşıdığını ve benzer uygulamaların yaygınlaşması halinde yapay resif üretiminde yeni bir yaklaşımın benimsenebileceğini ifade etti.
Kulakaç ayrıca, İzmit Körfezi'nde dalış yaparak gözlemlediği değişime dikkat çekti: biyolojik arıtma çalışmalarıyla birlikte son yıllarda dip canlılığında artış gözleniyor. Dip çamuru temizliğinin ardından son bir yılda tür sayısı ve yoğunluğunda olumlu gelişmeler olduğu bildirildi.
Projenin sonunda elde edilecek fotoğraf, video ve bilimsel çıktılar; dip çamurunun dayanıklılığı, yapay resiflerin canlılara sağladığı yaşam alanı etkileri ve uygulamanın ölçeklendirilebilirliği hakkında somut veri sağlayacak. Pilot uygulamanın olumlu sonuç vermesi halinde yöntem, uygun alanlarda yaygınlaştırılmak üzere değerlendirilecek.
KOCAELİ'DE DENİZDEN ÇIKARILAN DİP ÇAMURU, SANATÇILARIN ELLERİNDE ESERE DÖNÜŞÜYOR. İZMİT KÖRFEZİ'NİN TEMİZLENMESİ SIRASINDA ÇIKARILAN ÇAMURDAN ÜRETİLEN YAPAY RESİFLER, YENİDEN DENİZE BIRAKILARAK SUALTI CANLILARINA YAŞAM ALANI OLACAK.